Nga Politico
Ursula von der Leyen po përballet me sfidën më të ashpër ndaj llogaridhënies së BE-së në një brez — me një hetim për mashtrim që ka zënë në grackë dy nga emrat më të mëdhenj në Bruksel dhe kërcënon të shpërthejë në një krizë në shkallë të plotë.
Pikërisht një vit në mandatin e saj të dytë si presidente e Komisionit, von der Leyen, e cila tashmë është e torturuar nga pikëpyetjet mbi angazhimin e saj ndaj transparencës dhe mes tensioneve në rritje me krahun e politikës së jashtme të bllokut, tani duhet të gjejë një mënyrë për të shmangur përfshirjen në një skandal që daton që nga vitet e saj të para në detyrë.
Një njoftim nga Zyra e Prokurorit Publik Europian se ish-shefja e punëve të jashtme të BE-së dhe një diplomat i lartë që aktualisht punon në Komisionin e von der Leyen ishin ndaluar të martën, u shfrytëzua nga kritikët e saj, me thirrje të përsëritura se ajo përballet me një votë të katërt mosbesimi.
“Besueshmëria e institucioneve tona është në rrezik”, tha Manon Aubry, bashkëkryetare e të Majtës në Parlamentin Europian.
Nëse vërtetohen, akuzat do të vënë në lëvizje skandalin më të madh që ka përfshirë Brukselin që nga dorëheqja masive e Komisionit Jacques Santer në vitin 1999 për shkak të akuzave për keqmenaxhim financiar .
Policia ndaloi ish-nënkryetaren e Komisionit, Federica Mogherini, një politikane italiane e qendrës së majtë e cila drejtoi krahun e politikës së jashtme të BE-së, Shërbimin Evropian të Veprimit të Jashtëm, nga viti 2014 deri në vitin 2019, dhe Stefano Sannino, një nëpunës civil italian i cili ishte sekretar i përgjithshëm i EEAS-së nga viti 2021 deri në zëvendësimin e tij në fillim të këtij viti.
Zyra e Prokurorit Publik Evropian tha se kishte “dyshime të forta” se një proces tenderimi i viteve 2021-2022 për të ngritur një akademi diplomatike të bashkangjitur Kolegjit të Evropës, ku Mogherini është rektore, nuk kishte qenë i drejtë dhe se faktet, nëse vërtetohen, “mund të përbëjnë mashtrim në prokurim, korrupsion, konflikt interesi dhe shkelje të sekretit profesional”.
Saga duket se do të nxisë marrëdhëniet tashmë të tendosura midis von der Leyen dhe shefes aktuale të EEAS-it, Përfaqësueses së Lartë të BE-së, Kaja Kallas, thanë katër zyrtarë të BE-së për POLITICO. Më herët këtë vit, Sannino la punën e tij si sekretar i përgjithshëm dhe mori një rol të shquar në Komisionin e von der Leyen.
Një zyrtar i BE-së mbrojti von der Leyen, duke fajësuar në vend të kësaj EEAS-in, një shërbim autonom sipas traktateve të BE-së që vepron nën drejtimin e përfaqësuesit të lartë të bllokut, Kallas – i cili është një nga 27 komisionerët evropianë.
“E di që njerëzit që nuk e pëlqejnë von der Leyen do ta përdorin këtë kundër saj, por ata përdorin gjithçka kundër saj”, tha zyrtari.
“Meqenëse Presidentja von der Leyen është udhëheqësja më e identifikueshme në Bruksel, ne ia hedhim gjithçka asaj”, shtoi zyrtari. “Dhe nuk është e drejtë që ajo të përballet me një mocion mosbesimi për diçka që Shërbimi i Veprimit të Jashtëm mund të ketë bërë. Ajo nuk është përgjegjëse për të gjitha institucionet.”
Mogherini, Sannino dhe një person i tretë nuk janë akuzuar dhe paraburgimi i tyre nuk nënkupton fajësi. Një gjyqtar hetues ka 48 orë nga fillimi i marrjes në pyetje të tyre për të vendosur për veprime të mëtejshme.
Kur u kontaktua në lidhje me Sanninon, Komisioni nuk pranoi të komentonte. Kur u kontaktua në lidhje me Mogherinin, Kolegji i Evropës nuk pranoi t’u përgjigjej pyetjeve specifike. Në një deklaratë, Kolegji i Evropës tha se mbetej “i përkushtuar ndaj standardeve më të larta të integritetit, drejtësisë dhe pajtueshmërisë – si në çështjet akademike ashtu edhe në ato administrative”.
‘Serial krimi’
Hetimi vjen në një kohë kur partitë euroskeptike, populiste dhe të ekstremit të djathtë po përballen me një valë pakënaqësie të votuesve dhe në një kohë kur BE-ja po ushtron presion mbi vendet brenda dhe jashtë bllokut për skandalet e tyre të korrupsionit.
“Është qesharake se si Brukseli u jep leksione të gjithëve për ‘sundimin e ligjit’, ndërsa institucionet e tij duken më shumë si një seri krimesh sesa si një bashkim funksional”, tha në X Zoltán Kovács, zëdhënës i qeverisë së Hungarisë, e cila është përballur me kritika nga BE-ja.
Eurodeputeti rumun Gheorghe Piperea, një anëtar i grupit të krahut të djathtë të Konservatorëve dhe Reformistëve Evropianë, i cili ishte pas një votimi të dështuar mosbesimi ndaj von der Leyen në korrik, i tha POLITICO se po shqyrtonte përpjekjen për të nxitur një mocion të ri.
Zëdhënësja e ministrisë së jashtme ruse, Maria Zakharova, i tha medias shtetërore se zyrtarët e BE-së “preferojnë të injorojnë problemet e tyre, ndërkohë që u japin vazhdimisht leksione të tjerëve”.
BE-ja ka luftuar për të hequr qafe një sërë skandalesh korrupsioni që nga fillimi i kësaj dekade. Bastisjet e së martës vijnë pas skandalit “Qatargate” të vitit 2022, kur shteti i Gjirit u akuzua se po përpiqej të ndikonte te eurodeputetët përmes ryshfeteve dhe dhuratave, si dhe hetimit të këtij viti për ryshfet ndaj aktiviteteve lobuese të gjigantit kinez të teknologjisë Huawei në Evropë.
Këto hetime implikuan anëtarë të Parlamentit Europian dhe në atë kohë zyrtarët e Komisionit nxituan të fajësonin ligjvënësit dhe të distancoheshin nga skandalet.
Por Komisioni nuk ka qenë imun ndaj akuzave për sjellje të pahijshme. Në vitin 2012, Komisioneri i atëhershëm i Shëndetësisë, John Dalli, dha dorëheqjen për shkak të një skandali lobimi për duhanin. Vetë Von der Leyen u kritikua ashpër nga Gjykata e Përgjithshme e BE-së, e cila vendosi më parë këtë vit se ajo nuk duhej t’i kishte fshehur nga publiku mesazhet me tekst që shkëmbeu me CEO-n e gjigantit të ilaçeve Pfizer gjatë pandemisë Covid-19.
Zbulimet e së martës janë shumë më të rrezikshme për Komisionin, duke pasur parasysh profilin e lartë të të dyshuarve dhe seriozitetin e akuzave me të cilat përballen.
‘Ndikim katastrofik’
Pasi shërbeu si nënkryetare e Komisionit Evropian dhe drejtuese e EEAS-it, Mogherini u emërua rektore e Kolegjit të Evropës në vitin 2020, mes kritikave se ajo nuk ishte e kualifikuar për postin, nuk i plotësonte kriteret dhe kishte hyrë në garë muaj pas afatit të fundit. Në vitin 2022 ajo u bë drejtoreshë e Akademisë Diplomatike të Bashkimit Evropian, projekti në zemër të bastisjeve të së martës në agim.
Sannino, një ish-diplomat italian, ishte nëpunësi më i lartë civil i EEAS-së dhe tani është drejtor i përgjithshëm për departamentin e Lindjes së Mesme, Afrikës së Veriut dhe Gjirit në Komision.
Cristiano Sebastiani, përfaqësuesi i stafit të një prej sindikatave kryesore të BE-së, Renouveau & Démocratie, tha se nëse vërtetohen, akuzat do të kenë “një ndikim katastrofik në besueshmërinë e institucioneve përkatëse dhe, më gjerësisht, në perceptimin e qytetarëve për të gjitha institucionet evropiane”. Ai tha se kishte marrë “dhjetëra mesazhe” nga stafi i BE-së i shqetësuar për dëmtimin e reputacionit.
“Kjo nuk është e mirë për institucionet e BE-së dhe për shërbimet e Komisionit. Nuk është e mirë për Evropën, e largon vëmendjen nga gjëra të tjera”, tha një zyrtar i Komisionit në kushtet e anonimitetit për të folur lirisht. “Përçon këtë ide të elitizmit, të një rrjeti informal që bën favore. Gjithashtu, Mogherini ishte një nga [përfaqësuesit e lartë të BE-së] më të suksesshëm, nuk është e mirë për sa i përket diplomacisë publike.”
