Më 14 shkurt, ditën e Shën Valentinit, dyqani me lule në lagjen “Dëshmorët e Kombit” në hyrje të qytetit të Beratit ishte i mbushur plot me blerës. Pronari i dyqanit, një djalë rreth të 30-ve nxiton të shpërndajë porosi me buqeta me trëndafila, ndërsa i gëzohet klientelës.
“Sot kemi pak punë, se ditët e tjera mezi nxjerrim detyrimet e shtetit”, thotë i riu, ndërsa shton se pa filluar mirë fushata elektorale, bizneset e vogla si dyqani i tij i luleve, po përballen me presion.
”Presione kështu hapur fare nga zyrat e taksave, tek sigurimet, jo për kë do votojë familja, për kë do votosh ti”, thotë i riu, ndërsa kërkon të jetë anonim.
Tregtari i luleve nuk ka asnjë lidhje me politikën lokale apo me atë qendrore, por megjithatë është i bezdisur nga kontrollet e vazhdueshme.
“Po t’i gjejnë lidhjet ata dhe bëjnë presion, se të kontrollojnë për dokumentet e biznesit, numrin e punëtorëve. Por le të kontrollojnë po të duan, unë dhe një punëtor që shpërndante lulet e hoqa, se nuk e paguaja dot. Tani i shpërndaj vetë”, shton ai.
Situata duket e ngjashme edhe në Skrapar, ku banorë dhe punonjës të administratës me të cilët BIRN foli pohojnë se janë në presion për të siguruar vota apo lista me votues nga diaspora.
“Po këta presionet i kanë të tyret, nuk janë zgjedhjet e para që ne kemi këtë klimë të ashpër, të gjithë kërkojnë votën majtas, hapur në rrugë, në biznese dhe kudo” u shpreh për BIRN Hajredin Bakiasi nga Skrapari.
Ai thotë se në Skrapar, administrata publike është vënën në presion për të siguruar vota në shërbim të zgjedhjeve. “Ose bëj vota ose largohu, këtë e dëgjojmë nga punonjësit e administratës, të cilët çdo fundjavë udhëtojnë drejt të afërmve emigrantë për të bërë fushatë, por nuk flasin se i heqin nga puna”, shtoi Bakiasi për BIRN.
Presionet ndaj biznesit dhe administratës në Berat u denoncuan edhe dega e Partisë Demokratike. “Javët e fundit kemi mjaft dëshmi dhe informacione mbi rritjen e presionit tek bizneset, drejtues të të cilave u kërkohen vota për Partinë Socialiste, në të kundërtën u thuhet se do të përballen me morinë e inspektorateve qendrore dhe bashkiake,” tha për BIRN Shyqyri Dura, kryetar i degës së PD-së Berat.
Sipas opozitës, abuzimet janë të dukshme e kanë filluar që në çastin kur administrata ka rritur ndjeshëm numrin e punonjësve të saj. “Në të kundërt të asaj që u premtua në reformën territoriale, pikërisht për t`i përdoruar ata në fushatë elektorale si patronazhistë, Bashkia Berat ka rritur ndjeshëm numrin e stafit”, tha Dura.
Sipas tij, fryrja e administratës publike ka nisur që pas vitit 2020, duke vijuar vit pas viti. “Nga 686 të punësuar në fund të vitit 2020, numri ka arritur në 816 në vitin 2024, që do të thotë 130 punonjës shtesë, të paguar nga taksat tona”, shtoi Dura.
Bashkia e Beratit nuk iu përgjigj pyetjeve nga BIRN deri në publikimin e këtij shkrimi, por Donald Molishti, anëtar i kryesisë së PS-së, thotë se akuzat nuk qëndrojnë. “Asnjë presion mbi administratën sa i përket votës së diasporës. Dhe nuk ka absolutisht fryrje të numrit të punonjësve në Bashki dhe askund tjetër”, thotë Molishti.
Ai këmbëngul se formularët e shpërndarë dhe regjistrimi i emigrantëve, bëhet për të ndihmuar këta të fundit të votojnë. Ai thotë se akuzat nuk qëndrojnë dhe se po përdoren si justifikim për humbjen. “Situata në qark është tejet e qetë. Është e njëjta retorikë që vjen nga i njëjti kah. Janë pikërisht ata që parashtrojnë humbjen dhe e presin teksa ndodh,” tha Molishti për BIRN.
Namir Lapardhaja, njohës i politikës lokale thotë se ajo që ndodh në qarkun e Beratit është një vijim i politikës qendrore. “Nën shembullin e kryeministrit Edi Rama, përdorimi i administratës lokale është shndërruar në një precedent të rrezikshëm në Shqipëri. Presioni me bukën e gojës dhe me vendin e punës, është një gangrenë dhe një fatkeqësi e madhe,” tha Lapardhaja.
Ai theksoi gjithashtu se administrata është e detyruar të zbatojë porositë që i jep partia, pasi ka një bashkim të shtetit me pushtetin.
“Precedenti i emërimit të kryetarëve të bashkive si drejtues politikë në nivel qarku, i ka ‘detyruar’ ata që të bëjnë presion ndaj administratës, në mënyrë që të justifikojnë besimin përpara kryetarit të madh të partisë, ndërsa administrata, nga ana e saj, të legjetimojë vendin e punës me votues të sigurt,” shtoi ai.
Lapardhaja thotë se formularët e shpërndarë për të “mbledhur” votë të diasporës janë të ngjashëm me skemën e patronazhimit që u ekspozua në Tiranë në zgjedhjet e shkuara. Por sipas tij, detyrimi i administratës që të plotësojë këto formularë e ka kthyer këtë të fundit në një “shërbëtor në funksion të partisë”.
“Është e qartë se administrata është nën presion të madh nga eprorët, nga drejtuesit dhe nga PS-ja, duke qenë se është mandati i katërt dhe në kushte normale, nuk ka njerëz që do të votonin me dëshirën e tyre”, përfundoi ai./ BIRN
