Gjykata e Posaçme ka vendosur kthimin për plotësim hetimesh të dosjes së mikrokredive, duke i lënë Prokurorisë së Posaçme një afat shtesë prej pesë muajsh për të përfunduar hetimet. Vendimi u mor nga gjyqtarja Flojera Davidhi, e cila nuk pranoi kërkesën e prokurorit Edvin Kondili për kalimin e çështjes në gjykim, pasi gjatë seancave paraprake u konstatuan mangësi në hetim.
Çështja përfshin 16 të pandehur dhe katër shoqëri, të cilat akuzohen për mashtrim me pasoja të rënda në kuadër të një grupi të strukturuar kriminal. Hetimet për skandalin nisën fillimisht nga Prokuroria e Tiranës, e cila sekuestroi kuotat dhe asetet e shoqërive të përfshira si edhe llogaritë bankare të të hetuarve. Dosja kaloi për kompetencë në SPAK në dhjetor 2024 dhe në korrik 2025 u dërgua për gjykim.
Sipas hetimeve, drejtues të grupit kanë qenë Elda Ibro dhe Arben Meskuti, ndërsa Olsi Ibro, i përfshirë në skemë, ka ndërruar jetë në vitin 2024. Në këtë procedim përfshihen shoqëritë “Micro Credit Albania”, “ADCA” sh.p.k., “Final” dhe “TDR Group”.
SPAK dyshon se të pandehurit kanë vepruar si grup i strukturuar kriminal duke detyruar debitorët të shlyenin kreditë me interesa shumë të larta dhe kamatëvonesa deri në 2% në ditë. Në shumë raste, sipas hetimeve, qytetarëve u janë sekuestruar prona që më pas kanë kaluar në llogari të shoqërive përmbarimore në kundërshtim me ligjin, ndërsa ndaj tyre janë ushtruar edhe presione dhe kërcënime përmes familjarëve duke përdorur të dhëna personale.
Në kuadër të hetimit janë sekuestruar llogari bankare me vlerë rreth 1.3 milionë euro si dhe disa pasuri të paluajtshme. Hetimet kanë zbuluar gjithashtu se pesë shoqëri, njëra në pronësi të Meskutit, kanë blerë nga një bankë e nivelit të dytë rreth 4 mijë kredi të këqija me vlerë afërsisht 7 milionë euro, të cilat më pas janë përdorur në një skemë shtrënguese ndaj debitorëve.
Sipas dosjes hetimore, qytetarët janë detyruar të rimerrnin kredi me interesa më të larta, ndërsa ata që nuk arrinin të shlyenin detyrimet përballeshin me bllokim pagash, sekuestrim pronash apo automjetesh përmes procedurave përmbarimore. Vendimi i gjykatës për kthimin e dosjes në SPAK synon plotësimin e hetimeve përpara se çështja të kalojë në gjykim themeli.
Si u zhvillua skandali i mikrokredive
Nga viti 2014 deri në 2016, për shkak të vendimeve rregullatore për nxjerrjen jashtë bilancit të kredive të pambledhshme pas një afati të caktuar, bankat (e nisi ProCredit Bank e para) nisën shitjen masive të portofolëve të kredive me probleme. Nxjerrja e tyre nga bilancet solli automatikisht përmirësim statistikor të treguesve financiarë dhe fillimin e rënies së shpejtë të kredive me probleme.
Por ajo që u quajt “pastrim bilancesh” për bankat, u shndërrua në një tragjedi sociale për mijëra familje shqiptare.
Portofolët e kredive u blenë nga kompani të mbledhjes së borxheve, të cilat më pas u shndërruan në struktura tërësisht grabitqare.
Hetimet dhe denoncimet e mëvonshme zbuluan se kompani si Micro Credit Albania, Final, ADCA, Consulting Company, ZIG dhe të tjera të ngjashme ushtruan presion sistematik ndaj debitorëve përmes telefonatave të pandërprera, kërcënimeve, shantazheve, sekuestrimeve dhe përvetësimit të pronave.
Familje që kishin marrë kredi të vogla vite më parë u përballën me kërkesa financiare të shumëfishuara, pa transparencë, pa sqarime ligjore dhe shpesh pa asnjë komunikim të drejtpërdrejtë me institucionet bankare.
Banesa, toka, magazina dhe pasuri të tjera u kaluan në emër të këtyre kompanive për shuma që nuk kishin asnjë logjikë ekonomike, aq më pak ligjore.
Skema funksionoi për vite të tëra pa asnjë ndërhyrje institucionale. Madje, njëlloj me mbretërimin e sotëm të IUTE Credit, Kredo.al dhe fajdexhinj të ngjashëm, skema u tolerua nga Banka e Shqipërisë siç po ndodh dhe tani.
Denoncime publike dhe investigative për aktivitet kriminal në fushën e mikrokredive janë bërë që para pandemisë së vitit 2020, duke përfshirë një zinxhir kompanish dhe individësh që vepronin hapur në qendër të Tiranës, pranë institucioneve shtetërore, pa u penguar nga askush.
Nga viti 2016 e në vijim, sipas dëshmive dhe të dhënave të mëvonshme, kompani të tilla kishin përvetësuar me miliona euro pasuri të paluajtshme të qindra familjeve shqiptare, pa asnjë inventar zyrtar dhe pa asnjë analizë sociale nga autoritetet përgjegjëse.
Presioni psikologjik dhe financiar mbi debitorët arriti nivele ekstreme. Bllokime rrogash, përndjekje të vazhdueshme në ambientet e punës, përfshirje e familjarëve dhe të afërmve në presionin për pagesë, ankth i përditshëm dhe ndjenjë e vazhdueshme terrori u kthyen në realitet për shumë qytetarë.
Historia e Mirela H, një nënë e dy fëmijëve që përfundoi pa asnjë të ardhur dhe nën presion të vazhdueshëm për shkak të një kredie të vjetër, është vetëm një nga qindra histori të ngjashme që nuk u dëgjuan kurrë.
Raste të tilla tregojnë se si një kredi e marrë vite më parë, e shlyer pjesërisht, u shndërrua në një borxh të shumëfishuar, të pashpjegueshëm dhe të pamundur për t’u përballuar.
Kulmi i kësaj drame njerëzore ishte vetëvrasja tragjike e Pal Trashajt, e cila u bë simbol i asaj që shumë familje shqiptare përjetuan në heshtje. Një çmim njerëzor që nuk figuron në asnjë raport financiar dhe nuk përmendet në asnjë deklaratë triumfaliste.
Vetëm pas shpërthimit publik të skandalit, shteti nisi të reagojë me vonesë.
U kallëzuan në prokurori përmbarues privatë që operonin si banditë me vulën e shtetit, avokatë dhe ekspertë pasurish të paluajtshme, ndërsa u zbuluan skema të shitjes së vulave, manipulimit të ankandeve dhe kalimit të pronave me procedura fiktive. /skyweb.al
