Nga Rovena Kalaja
Për Adrilon Berishën, dita e punës ka ritmin, përgjegjësitë dhe sfidat e veta. Çdo ditë, brenda hapësirave të dyqanit Zara, ai sistemon veshjet me kujdes, mirëmban mjedisin përreth dhe asiston pranë dhomave të provës, duke bashkëpunuar ngushtë me kolegët dhe menaxherët. Për të, të qenit në marrëdhënie pune nuk është thjesht pjesë e rutinës së përditshme, por një gur themeli i rëndësishëm ku marrja e përgjegjësive, ndërtimi i marrëdhënieve profesionale dhe fitimi i pavarësisë bëhen realitet.
Adriloni është një i ri me aftësi të kufizuara intelektuale, por historia e tij tejkalon çdo kornizë apo konvencion. Në jetën e tij ndërthuren natyrshëm shkollimi, talenti krijues, përvoja në tregun e punës dhe, mbi të gjitha, përpjekja e pandalshme për t’i dalë zot vetes në çështjet që ndikojnë drejtpërdrejt mbi të ardhmen e tij.
Nga Tropoja drejt Tiranës: Rrugëtimi dhe lidhja e fortë me nënën
Udhëtimi i Adrilonit nisi në Tropojë, ku kaloi fëmijërinë e hershme dhe u ul për herë të parë në bankat e shkollës. Më pas, zhvendosja familjare drejt Tiranës solli një kapitull të ri, ku ai vazhdoi arsimimin deri në klasën e pestë.
Përgjatë kësaj periudhe, një problem shëndetësor me veshët e detyroi t’i nënshtrohej një ndërhyrjeje mjekësore. Sot, hollësitë e asaj kohe ruhen të gjalla te personi më i shtrenjtë për të. I pyetur për sfidat e trajtimit, ai kthen kryet me respekt drejt nënës: “Nëna ime i di më mirë të gjitha.”
Përgjatë gjithë këtij rrugëtimi, nëna ka qenë shpatulla e tij e fortë e mbështetjes. Ajo e ka shoqëruar nëpër spitale e mjekë, e ka ndihmuar të vazhdojë shkollimin dhe e ka mbajtur prej dore në çdo etapë të zhvillimit. Ndërsa gëzon pavarësinë e fituar, Adriloni sheh tek e ëma jo vetëm mbrojtësen fanatike të kujtimeve të fëmijërisë, por edhe nxitësen kryesore që e shtyu drejt punës, artit dhe integrimit të plotë.
Qendra si vatër zhvillimi dhe arti me baltë
Një rol përcaktues në formimin e tij kanë luajtur edhe qendrat e specializuara për personat me aftësi të kufizuara. Ato nuk shërbyen thjesht si hapësira ku merreshin shërbime, por u shndërruan në vatra zhvillimi, ku Adriloni mësoi aftësi të reja, njohu njerëz e miq të mirë dhe fitoi sigurinë e nevojshme për të shprehur lirisht mendimet e veta.
Përmes kësaj përvoje, ai kuptoi se zhvillimi personal është një rrugë me dy drejtime: pasi fitoi besim te vetja, nisi të ndihmojë edhe të tjerët që kishin nevojë, duke u bërë pjesë aktive e diskutimeve mbi komunitetin.
Ndër aktivitetet më me vlerë për të ishte arti i punimeve me dorë. Me baltë, karton e materiale të ndryshme të siguruara nga qendra, Adriloni nisi të krijonte objekte të veçanta. Me shumë përqendrim e durim, çdo punim kalonte përmes duarve të tij nga fillimi deri në detajin e fundit.
Këto krijime nuk mbetën brenda katër mureve; ato u prezantuan në ekspozita të ndryshme dhe gjetën blerës të interesuar. Kur pyetet nëse arti i tij u pëlqye nga publiku, ai përgjigjet me krenari të natyrshme: “Po, janë shitur shumë.” Punimet me baltë nuk ishin thjesht një mjet për të kaluar kohën, por provë e parë për vlerësimin social dhe një hap gjigant drejt autonomisë.
Suksesi në tregun e punës dhe fryma e kolegëve te Zara
Pas përvojës krijuese, për Adrilonin erdhi momenti i kapërcimit të madh: hyrja në tregun real të punës. Përmes ndërmjetësimit institucional, ai mori telefonatën e pritur, dorëzoi dokumentet e kërkuara dhe nisi me entuziazëm detyrën e re.
Sot, ai është një punonjës i rregullt dhe i përkushtuar. “Punoj te Zara,” thotë ai shkurt e me dinjitet.
Në përditshmërinë e tij profesionale, ai merr përsipër sistemimin e veshjeve dhe organizimin e hapësirave. Kur ndeshet me ndonjë paqartësi, nuk heziton të komunikojë me kolegët apo menaxherët për të kërkuar sqarime. Puna në grup përbën një nga pikat më të forta të rrëfimit të tij.
Adriloni shprehet se ndihet tëpër i respektuar dhe i përfshirë nga ekipi i punës: “Më respektojnë dhe më mbajnë afër.” Kjo mbështetje nga ana e kolegëve nuk do të thotë kryerje e detyrave në vend të tij. Përkundrazi, ai përpiqet të realizojë vetë çdo detyrë që i ngarkojnë, duke kërkuar ndihmë vetëm kur është e domosdoshme. Përvoja te Zara është provë konkrete se kur krijohen kushtet e përshtatshme, personat me aftësi të kufizuara intelektuale shndërrohen në kontribuues të plotë e të barabartë në tregun e punës.
Nga pjesëmarrja te vetëpërfaqësimi: Zëri që kërkon të dëgjohet
Angazhimi i Adrilonit e ka kaluar me kohë perimetrin e vendit të punës. Ai është bërë pjesë e intervistave, takimeve dhe veprimtarive ku diskutohen të drejtat dhe nevojat e komunitetit të tij.
Një nga momentet më domethënëse të këtij aktivizmi ishte dita kur, përpara një audience të gjerë me përfaqësues të qendrave të ndryshme, Adriloni lexoi një letër publike. Ky hap shënoi kalimin e tij cilësor nga një pjesëmarrës pasiv në një zë aktiv publik.
Ai ka marrë pjesë gjithashtu në tryeza me përfaqësues institucionalë, ku ka ngritur pa zbukurime çështjet kryesore që e shqetësojnë. “Kam folur për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara, për punësimin dhe për shkollimin,” tregon ai.
Si pjesë e një grupi auto-advokuesish, Adriloni punon krah të rinjve të tjerë për të çuar përpara parimin e vetëpërfaqësimit. Qëllimi është i qartë e i prerë: personat me aftësi të kufizuara intelektuale nuk duhet të përfaqësohen gjithmonë e vetëm nga familjarët, specialistët apo organizatat. Ata duhet të kenë hapësirën e tyre për të folur në emër të vet dhe për të vendosur për jetën e tyre.
Më shumë se një histori integrimi
Historia e Adrilon Berishës refuzon të kornizohet nga ndjenja e mëshirës apo heroizimi artificial. Ajo është historia e njeriut që ka përshkuar me dinjitet të gjitha etapat e rritjes: nga bankat e shkollës te qendra, nga arti i baltës te tregu i punës, e nga pjesëmarrja në takime te vetëpërfaqësimi në tryezat e vendimmarrjes.
Në këtë rrugëtim, dashuria e nënës ishte guri i parë e kësaj kalaje, qendra i dha mjetet e aftësimit, ndërsa kolegët e punës i ofruan mjedisin e përshtatshëm. Por mbi të gjitha, ishte vetë Adriloni ai që mori përsipër përgjegjësitë, ndërtoi urat e komunikimit dhe zgjodhi të ngrejë zërin.
Arti i tij me baltë tregoi talentin, puna te Zara vërtetoi përgjegjshmërinë, ndërsa takimet publike dëshmuan pjekurinë e tij qytetare. Rrugëtimi i tij mbetet një mesazh i fortë se përfshirja sociale nuk realizohet përmes shërbimeve pasive, por marr kuptim të plotë vetëm atëherë kur individit i jepet hapësira për të mësuar, për të punuar, për të marrë përgjegjësi dhe për të folur me zërin e tij.
