Një tender i Bashkisë Vau i Dejës për blerje materialesh pastrimi, me vlerë mbi 1.5 milionë lekë me TVSH, ka nxjerrë në pah një skemë të njohur në prokurimet publike shqiptare: procedurë formalisht e hapur, por realisht pa konkurrencë, ku fituesi del i vetëm pas skualifikimeve masive të rivalëve.
Në qendër të këtij rasti është AMAR 17 shpk, kompani që në pak vite ka ndërtuar një portofol kontratash publike dhe që lidhet me zinxhir pronësie familjare, përfshirë Xhovan Gjinin, djalin e ish-deputetit socialist Frrok Gjini.
🔎 Tenderi: garë në letër, fitues i vetëm në praktikë
Sipas të dhënave zyrtare të OpenProcurement, tenderi me ID 54143 (REF-97401-03-05-2024) u zhvillua nga Bashkia Vau i Dejës për furnizim me materiale pastrimi.
Fondi limit: 1,366,230 lekë pa TVSH
Operatorë pjesëmarrës: 4
Operatorë të skualifikuar: 3
Fitues: AMAR 17 shpk
Oferta fituese: 1,289,550 lekë pa TVSH (shumë pranë fondit limit)
Tre kompani u përjashtuan për arsye teknike dhe formale (mungesë mostra, dokumentacion i paplotë, formularë të pa firmosur), duke e lënë AMAR 17 shpk si ofertën e vetme të vlefshme. Një skenar i njohur për ekspertët e prokurimit, i klasifikuar si “flamur i kuq”, pasi eliminon konkurrencën reale dhe ul presionin për çmim më të ulët.
🏢 Kompania: AMAR 17 shpk dhe zinxhiri i pronësisë
Sipas OpenCorporates, AMAR 17 shpk (NIPT M21503014Q) është themeluar në vitin 2022 dhe ka një objekt veprimtarie jashtëzakonisht të gjerë, nga pastrimi dhe larja e automjeteve, te shërbime të ndryshme logjistike e tregtare – një profil tipik për kompani që synojnë tenderë të shumtë publikë.
Ajo që bie në sy është historia e pronësisë:
fillimisht e lidhur me Xhovan Gjinin;
më pas kuotat kalojnë te Alba Halili, bashkëshortja e tij;
aktualisht kompania figuron në emër të Redion Gjata.
Ky transferim i brendshëm familjar dhe rrethor, i shpejtë dhe i përsëritur, shihet nga specialistë të fushës si praktikë distancimi formal, që nuk përjashton kontrollin real të biznesit nga të njëjtët persona.
💰 Tenderë të tjerë dhe model i përsëritur
AMAR 17 shpk nuk është një rast sporadik. Ajo ka përfituar edhe:
një kontratë të madhe nga Bashkia Tiranë, rreth 200 mijë euro për larje automjetesh, ku sërish konkurrenca ishte minimale dhe oferta fituese pranë fondit limit;
kontrata të tjera me institucione publike, duke e çuar vlerën totale të përfitimeve në mbi 23 milionë lekë pa TVSH.
Në disa prej këtyre procedurave, modeli përsëritet: pak ofertues, skualifikime, një fitues i vetëm.
❓ Pyetjet që mbeten pa përgjigje
Pse tenderë për shërbime të thjeshta përfundojnë sistematikisht me vetëm një ofertë të vlefshme?
A janë kriteret teknike të ndërtuara në mënyrë që të filtrojnë konkurrencën, duke favorizuar një operator të caktuar?
A përbëjnë transferimet e pronësisë brenda familjes dhe rrethit shoqëror një mekanizëm për të fshehur përfituesin real të kontratave publike?
📌 Përfundim
Rasti i tenderit ID 54143 dhe profili i AMAR 17 shpk tregojnë një model problematik në prokurimet vendore: procedura të hapura vetëm në letër, konkurrencë e zbehur dhe kompani me lidhje familjare politike që shfaqen vazhdimisht si fituese të vetme.
Në një sistem ku prokurimet publike përbëjnë një nga burimet kryesore të shpenzimit të parasë publike, këto raste nuk mund të kalojnë pa verifikim. Transparenca, kontrolli dhe hetimi institucional janë thelbësore për të shmangur dyshimin se tenderët po shndërrohen në instrument shpërblimi politik, ndërsa koston e paguajnë qytetarët.
