Një specie e panjohur më parë krokodili, që ka jetuar rreth 45 milionë vjet më parë, është identifikuar nga fosile të zbuluara në të njëjtin formacion gëlqeror nga i cili u nxorën gurët për ndërtimin e disa prej monumenteve më të famshme të Egjiptit të lashtë, përfshirë Sfinksin e Madh dhe piramidat e Gizës.
Sipas një studimi të botuar në revistën shkencore *Royal Society Open Science*, kafsha, e emërtuar *Herugavialis cairensis*, jetonte në ujërat e cekëta tropikale që mbulonin dikur veriun e Egjiptit. Fosilet u gjetën në Formacionin Mokattam, një shtresë e trashë shkëmbore gëlqerore e pasur me mbetje të jetës detare, përfshirë peshq, peshkaqenë dhe balena të hershme.
Zbulimi më i rëndësishëm lidhet me një kafkë pothuajse të plotë, e cila ishte zbuluar që në vitet 1920. Për një kohë të gjatë, ajo ishte konsideruar pjesë e gjinisë *Tomistoma*, ku përfshihet edhe ghariali i rremë që jeton sot në Azinë Juglindore.
Për të përcaktuar identitetin e vërtetë të kafshës, studiuesit përdorën skanime të tomografisë së kompjuterizuar (CT), përmes të cilave analizuan strukturën e brendshme të kafkës. Më pas, ata krahasuan mbi 300 tipare anatomike me ato të krokodilëve të sotëm dhe të specieve të zhdukura.
Rezultatet treguan ndryshime të mjaftueshme për të arritur në përfundimin se fosili i përket një gjinie të veçantë, duke e bërë *Herugavialis cairensis* një zbulim të rëndësishëm për studimin e evolucionit të krokodilëve.
Edhe emri i species ka një lidhje të veçantë me historinë egjiptiane. Fjala *Herugavialis* bashkon emrin Heru, një tjetër emërtim për perëndinë Horus, me një term që lidhet me gharialët. Ndërsa emri *cairensis* i referohet Kajros.
Një detaj interesant është se kafkës së fosilizuar i mungon pjesa e fundit e feçkës, një ngjashmëri e rastësishme me Sfinksin e Madh, të cilit gjithashtu i mungon hunda.
Philip Mannion, bashkëdrejtues i studimit nga University College London, shpjegoi se kjo ngjashmëri i frymëzoi studiuesit të zgjidhnin një emër të lidhur me mitologjinë e lashtë egjiptiane.
Gharialët njihen për feçkat e tyre të gjata dhe të ngushta. Sot, vetëm dy lloje të këtij grupi jetojnë ende: ghariali indian, i cili konsiderohet në rrezik kritik zhdukjeje, dhe ghariali i rremë, i cili gjithashtu është i kërcënuar. Të dy gjenden në rajone të Azisë Jugore dhe Juglindore.
Megjithatë, fosilet tregojnë se në të kaluarën këta krokodilë kishin një shpërndarje shumë më të gjerë gjeografike. Disa prej tyre jetonin edhe në mjedise detare, larg habitateve ku gjenden zakonisht të afërmit e tyre të sotëm.
Identifikimi i *Herugavialis cairensis* forcon bindjen e shkencëtarëve se krokodilët e ngjashëm me gharialët kanë jetuar në rajonin e Mesdheut për miliona vjet. Zbulimi ndihmon gjithashtu në rindërtimin e historisë së tyre evolucionare dhe në kuptimin më të mirë të mënyrës se si këto kafshë u përhapën në pjesë të ndryshme të botës.
Kështu, shkëmbinjtë që sot lidhen me disa nga monumentet më të njohura të qytetërimit të lashtë egjiptian vazhdojnë të zbulojnë gjurmë të një bote shumë më të hershme, kur detet mbulonin territore që sot janë pjesë e shkretëtirës.
