Në këto ditë, pas gjendjes së rëndë shëndetësore të kryepeshkopit të Kishës Ortodokse, Anastas Janullatos, po përflitet gjithnjë e më shumë për pasuesin e tij.
Madje këto zëra kanë dalë edhe jashtë korridoreve misterioze të hierarkisë religjoze, duke u bërë tema të ditës në sallonet politike dhe diplomatike të Tiranës.
Ndryshe nga pritshmëritë që pasues logjik e normal i klerikut grek që u vendos nga Patriakana e Stambollit në vitin 1991 si drejtues provizor i Kishës Ortodokse shqiptare, por që u ngul si gozhdë dhe nuk lëvizi më, do të ishte Joan Belushi, Peshkopi i Korçës, zërat thonë se në krye të Kishës ortodokse do të jetë Episkopi i Krujës.
Madje në qarqet diplomatike flitet që ka një testament të lënë nga Kryepiskopi Anastas për të caktuar pasues klerikun që e ka pagëzuar me emrin e tij.
Bëhet fjalë për një klerik krejt të ri, i moshës 45 vjeç, i cili quhet Episkopi Ndihmës, Anastas, por që emrin parardhës e ka Enkelejd Mamaj.
I lindur në një familje muslimane, me babain ish- zyrtar i shërbimit sekret të postkomunizmit, Mamaj, është konvertuar ortodoks dhe është shkolluar me një bursë Athine bashkë me një grup të tjerë të rinjsh shqiptar.
Mamaj, u shkollua për një vit në Athinë për të mësuar gjuhën, më pas u diplomua për ekonomi në universitetin e Vlorës.
Pas diplomimit ka punuar si punonjës dhe shef i zyrave në disa degë të bankave të nivelit të dytë në qytetin e Vlorës.
Ndërsa ishte një nëpunës i thjeshtë banke, afrohet në rrethin e metropolitit të Vlorës dhe Beratit, Ignatit, një klerik arvanitas që e fliste shqipen në mënyrë të përkryer.
Më pas Enkelejd Mamaj dërgohet të studiojë teologji në akademinë “Ngjallja e Krishtit” në Shënavlash të Durrësit, ku ndodhet edhe manastiri i madh ortodoks.
Doktoraturën e ka kryer në Universitetin privat ‘Logos’, i cili financohet nga Kisha ortodokse në vitin 2023.
Direkt pas mbarimit të studimeve, është katapultuar në mënyrë të shpejtë në një post të lartë, atë të Episkopit Ndihmës të Krujës. Mamaj është pagëzuar nga vetë kryepiskopi, i cili i ka dhënë edhe emrin e tij, Anastas.
Siç thuhet në faqen zyrtare të kishës, Mamaj u hirotonis Dhjakon(frat) më 22 janar 2018 nga Fortlumturia e Tij, Kryepiskopi i Tiranës, Durrësit dhe gjithë Shqipërisë, z. Anastas.
Më 20 tetor 2019 u hirotonis (shugurua) prift dhe më 9 gusht 2020 mori titullin e Arkimandrit.
Mamaj, ka një përvojë krejt të shkurtër si klerik, as katër vite, ndërkohë që shumica e klerikëve të tjerë janë shkolluar dhe punuar për rreth 30 vite.
Zërat për këtë testament të Janullatosit kanë mbërritur edhe në qarqet e politikës, duke u kërkuar që të mos nxisin polemika dhe pakënaqësi të pritshme që do të sjellë kjo rrokadë, jo vetëm brenda kishës.
Në qarqet diplomatike, përkatësisht të Turqisë dhe vendeve të tjera muslimane, ky zhvillim po ndiqet me vëmendje, pasi kemi të bëjmë me një sinjal të qartë politik.
Emërohet në krye të kishës ortodokse një musliman i konvertuar, e që shihet si një sinjal për të rritur numrin e ortodoksëve, në rrugën e konvertimit. Kryesisht ato emigrantë shqiptarë në Greqi që janë vaftisur për dokumente.
Kurse të tjerë zëra gjejnë lidhje të tjera në këtë testament, i cili sipas të gjitha gjasave do të ngjall debate e diskutime. Lidhje që kanë të bëjnë me historinë familjare të Mamajt.
Por së paku jemi ende në fazën e hipotezave, në kohën kur Kryepiskopi Anastas ndodhet në gjendje të rëndë shëndetësore në një spital të Athinës./Pamfleti
