Prej fillimit të këtij viti, Shqipëria ka një kuadër të ri ligjor për mbrojtjen e të dhënave personale, i cili në përafrim të plotë me direktivën e BE-së, parashikon një sërë risish dhe detyrimesh për subjektet kontrolluese dhe përpunuese. Po kështu, parashikon masa administrative deri në 20 milionë euro. Por, teksa po punohet me grupe interesi për t’i mirinformuar, paralelisht kanë filluar gjobat e para. Katër vendime në korrik-gusht kanë ndëshkuar me 47 mijë euro katër subjekte ndër të tjera: dy klinika dentare, një parti politike dhe një institucion shtetëror. Subjekte të këtij ligji si përpunues apo kontrollues pohojnë se pavarësisht aspekteve pozitive që sjell ligji, ai mbetet ende i ri dhe duhet të ketë një fazë paralajmërimi përpara ndëshkimit duke i dhënë mundësi për përshtatje.
Katër vendime të periudhës korrik-gusht të këtij viti, të marra nga Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, parashikuan gjoba në vlerën 4.7 milionë lekë si efekt i shkeljeve të konstatuara në disa subjekte.
Kuadri ligjor që hyri në fuqi në janar të këtij viti për mbrojtjen e të dhënave personale, duket se ka kaluar në fazën e tij të re.
Pas paralajmërimit dhe thirrjes për ndërgjegjësim të subjekteve për të përmirësuar aspektet teknike dhe detyrimet e reja që vendoste ligji në lidhje me mbledhjen dhe përpunimin e të dhënave personale, kemi kaluar te ndëshkimi.
Gjobat në fjalë, të ndara mes katër subjekteve, sipas gjetjeve të shkeljeve të konstatuara nga zyra e Komisionerit, janë trajtuar në përshtatje me metodologjinë në fuqi për llogaritjen e tyre duke pasur në bazë tavanin që parashikon ligji, që arrin deri në 20 milionë euro dhe xhiron vjetore ekonomike të subjektit.
Gjobat e vendosura për shkeljet e konstatuara, edhe pse shumë të ulëta në raport me kufirin maksimal, janë dukshëm më të larta se ato që aplikoheshin me ligjin e vjetër.
Kush u ndëshkua, pse dhe a ka nevojë për paralajmërim para “dënimit”
Argumenti se ligji i ri përmirëson disa aspekte që lidhen si me mbrojtjen e të dhënave të qytetarëve, ashtu edhe me qartësimin e hallkave dhe aspekteve teknike që duhet të ndiqen pranohet në fakt edhe nga biznesi.
Pikëpyetja që ngre ky i fundit, në rastet kur është kontrollues apo përpunues, ka të bëjë me një fazë më diplomatike të adoptimit me kërkesat e reja ligjore.
Pra, fillimisht duhet të funksionojë paralajmërimi, qoftë edhe me një shkresë për të gjithë subjektet, nga ana e Komisionerit që i vë në dijeni lidhur me kërkesat e reja ligjore. Teksa në korporatat e mëdha, kjo është më e thjeshtë për t’u zbatuar dhe për t’u përshtatur, në subjekte më të vogla kërkohet më shumë informim.
Gjobat e fundit kanë krijuar një lloj paniku ndër subjekte. Një ekonomiste në kushte anonimati tha për “Monitor” se subjekte të caktuara po gjobiten pa u informuar dhe këshilluar paraprakisht se çfarë duhet të përshtatin me ligjin e ri, ndryshe nga sa ndodh zakonisht me tatimet.
Pjesëmarrja në tryeza informuese me grupe të caktuara interesi duket se nuk ka prekur tërësisht të gjithë subjektet që janë pjesë e këtij ligji.
Në faqen e internetit të Komisionerit janë deri më tani katër vendime lidhur me penalitete të marra ndaj subjekteve që janë gjetur në shkelje. Në krye qëndron një subjekt i regjistruar si Dental Turk, i cili është ndëshkuar me 2.4 milionë lekë gjobë, apo 24 mijë euro për disa pika të cituara në vendim se nuk janë në përputhje me ligjin.
Kjo shumë përkon me 2.2% të xhiros së kompanisë që në vitin 2024 ishte rreth 107 milionë lekë, sipas të dhënave të publikuara në Qendrën Kombëtare të Biznesit.
Një tjetër vendim i 1 gushtit parashikon një masë administrative me vlerë 1 milion lekë, apo 10 mijë euro, ndaj subjektit politik Partia Mundësia. Një ankesë e mbërritur pranë Komisionerit për përpunimin e të dhënave nga subjekti politik bëri që zyra të niste një hetim administrativ.
Pas një serie procedurash, ballafaqimesh me faktet, Komisioneri vendosi për masë administrative ndaj Kontrolluesit, në këtë rast një parti politike nën argumentin se: “Kontrolluesi ka cenuar drejtpërdrejt parimet themelore të përpunimit të të dhënave personale, përfshirë ligjshmërinë, proporcionalitetin dhe integritetin e përpunimit, të cilat mbrojnë interesin thelbësor të të dhënave personale të individit.
