Komisioni Evropian njoftoi dje një vendim me pasoja të gjera industriale dhe gjeopolitike, i cili ishte miratuar në mënyrë diskrete që më 1 prill. Në atë kohë u vendos që projektet energjetike nuk do të marrin më fonde evropiane nëse përfshijnë konvertues të prodhuar nga kompani kineze.
Këto pajisje elektrike janë thelbësore për përdorimin e energjisë diellore dhe asaj të erës, pasi shndërrojnë rrymën e drejtë (DC) në rrymë alternative (AC).
Sipas Komisionit, prodhuesit kinezë (kryesisht Huawei dhe Sungrow) kontrollojnë rreth 80% të tregut global të inverterëve.
Edhe brenda Bashkimit Evropian, pjesa e tyre në treg është shumë e lartë, shpjegoi një zyrtar i Komisionit për “Mattinale Europeo”.
Ky kontroll mbi një segment thelbësor të tregut për dekarbonizimin ka shtyrë disa shërbime inteligjence evropiane, si dhe vetë Komisionin Evropian, të analizojnë rreziqet e mundshme sistemike për sigurinë. Përfundimet janë të njëjta.
“Tani kemi prova të mjaftueshme për të treguar se disa vende të treta kanë kapacitetet teknike për të shkaktuar ndërprerje të energjisë në BE përmes konvertuesve,” deklaroi një tjetër zyrtar i Komisionit për gazetarët.
Ky lloj sabotimi mund të përfshijë, për shembull, fikjen e qëllimshme të konvertuesve në impiante të mëdha të energjisë së erës ose diellore, duke rrezikuar furnizimin me energji.
Gjithashtu, Komisioni thekson se “varësia në rritje nga disa vende prodhuese” përbën një rrezik për sigurinë ekonomike të Evropës.
Si argument për këtë ndalim ndaj prodhuesve kinezë të inverterëve, Komisioni përmendi sulme kibernetike të dokumentuara kundër vendeve evropiane.
“Bëhet fjalë për Kinën, Rusinë, Korenë e Veriut dhe Iranin. Siç mund ta imagjinoni, vetëm një prej tyre ka kapacitet të madh prodhues për konvertues,” shpjegoi zyrtari.
Euractiv shkruan se vendimi prek kryesisht Bankën Evropiane të Investimeve (EIB) dhe Bankën Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (EBRD), por edhe banka kombëtare si KfW e Gjermanisë.
Inverterët, shpesh të quajtur “truri” i paneleve diellore, janë pajisje që kontrollojnë sasinë e energjisë që futet në rrjet, dhe nëse një numër i madh i tyre komprometohet, mund të shkaktohen ndërprerje masive të energjisë nëse dhjetëra mijëra pajisje ndalen njëkohësisht.
Kufizimi zbatohet për çdo projekt të lidhur me rrjetin e BE-së, përfshirë edhe ato në Marok dhe në Ballkan. Vetëm EIB ka financuar rreth 20% të instalimeve diellore në BE në vitin 2025.
Inverterët përdoren gjithashtu në turbinat e erës dhe në bateri, fusha ku Kina ka dominim të ngjashëm në treg, dhe këto të fundit janë “përfshirë në mënyrë të qartë” në masë.
“Zgjerimi në të ardhmen edhe për komponentë të tjerë fotovoltaikë është i mundur,” thuhet në dokument.
Avantazh për kompanitë evropiane
Ky vendim i BE-së pritet të favorizojë prodhuesit evropianë, si kompania austriake Fronius dhe ajo gjermane SMA.
“Inverterët janë një çështje strategjike për sigurinë ekonomike, si nga këndvështrimi i sigurisë kibernetike ashtu edhe i politikave industriale,” tha një zëdhënës i EIB për Euractiv.
Ndryshe nga pjesë të tjera të zinxhirit të furnizimit, prodhuesit evropianë mund të përmbushin kërkesën për inverterë për zgjerimin e mëtejshëm të energjisë diellore në BE.
