Serbia përkujtoi këtë të diel, dyvjetorin e tragjedisë së Novi Sadit, ku shembja e strehës së stacionit hekurudhor u mori jetën 16 personave. Ngjarja e 1 nëntorit 2024 u kthye në pikënisjen e një vale protestash studentore kundër korrupsionit, që u përhapën në të gjithë vendin dhe tronditën pushtetin e Aleksandar Vuçiçit, deri në humbjen e kampit të tij politik në zgjedhjet parlamentare të tetorit 2026.
Përkujtimet u zhvilluan me marshime të heshtura drejt stacionit hekurudhor të Novi Sadit. Studentët që udhëhoqën marshimin mbanin në duar 16 kurora, nga një për secilën viktimë. Pranë vendit ku ndodhi tragjedia, qytetarët ndezën qirinj dhe vendosën lule në kujtim të personave që humbën jetën.
Dyvjetori i tragjedisë vjen në një moment ndryshimesh politike në Serbi. Shembja e strehës së stacionit, vetëm tre muaj pas përfundimit të punimeve të rinovimit, shkaktoi zemërim në opinionin publik dhe ngriti akuza për korrupsion dhe neglizhencë. Protestat nisën menjëherë pas tragjedisë, fillimisht me veprime simbolike, si bllokimet e përditshme të rrugëve dhe mbajtja e 16 minutave heshtje, një minutë për secilën viktimë. Kërkesa kryesore e protestuesve ishte nxjerrja përpara përgjegjësisë penale dhe politike e personave përgjegjës për tragjedinë.
Me kalimin e muajve, lëvizja e udhëhequr nga studentët u përhap në të gjithë Serbinë, duke u kthyer në një protestë masive kundër korrupsionit në institucionet shtetërore.
Presioni i protestave çoi në dorëheqjen e kryeministrit të atëhershëm, Millosh Vuçeviç, në janar të vitit 2025.
Në mars të po atij viti, Beogradi u bë skena e një prej demonstratave më të mëdha antiqeveritare të dekadave të fundit, ku morën pjesë qindra mijëra qytetarë.
Lëvizja studentore vijoi të fitonte mbështetje dhe, më pak se dy vjet pas krijimit të saj, arriti të fitonte zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit 2026. Lista Studentore siguroi 140 vende në parlamentin me 250 deputetë, ndërsa presidenti Aleksandar Vuçiç pranoi humbjen e kampit të tij politik mbrëmjen e zgjedhjeve.
Në këtë proces, studentët përdorën edhe mjete të inteligjencës artificiale për të analizuar të dhënat zgjedhore dhe për të identifikuar rreziqet ndaj votimit. Ata mobilizuan gjithashtu mijëra vëzhgues për të parandaluar frikësimin e votuesve dhe manipulimin e zgjedhjeve.
Përvoja e opozitës hungareze, e cila kishte mundur Viktor Orbanin në zgjedhjet e prillit, shërbeu si një nga modelet e organizimit. Aktivistë nga Hungaria ndanë me studentët serbë teknikat e monitorimit të zgjedhjeve, ndërsa 70 vëzhgues hungarezë shkuan në Serbi për të ndjekur procesin e votimit.
Ndërkohë, dy vjet pas tragjedisë së Novi Sadit, çështja e përgjegjësisë penale për vdekjen e 16 personave mbetet e pazgjidhur. Në korrik 2026 u konfirmua aktakuza ndaj 13 personave, por deri në përvjetorin e dytë të tragjedisë procesi gjyqësor nuk kishte nisur.
