Digjitalizimi i shërbimeve publike në Shqipëri ka sjellë ndryshime në mënyrën se si qytetarët ndërveprojnë me institucionet shtetërore, veçanërisht në sektorin e shëndetësisë.
Përmes platformës e-Albania, qytetarët mund të aksesojnë një sërë shërbimesh shëndetësore, duke shmangur procedurat tradicionale dhe duke kursyer kohë. Megjithatë, pavarësisht përfitimeve që ofron, përdorimi i këtyre shërbimeve vazhdon të përballet me sfida që lidhen me aksesin teknologjik, aftësitë digjitale të përdoruesve dhe funksionimin teknik të platformës.
Një raport i shoqatës Together For Life analizon perceptimet e qytetarëve dhe profesionistëve të shëndetësisë mbi përdorimin e shërbimeve shëndetësore në e-Albania, duke evidentuar si përfitimet ashtu edhe pengesat që ato hasin për të aksesuar në sistem.
Përdorimi i shërbimeve digjitale dhe sfidat në akses
Gjetjet e raportit tregojnë se më pak se gjysma e të anketuarve (45.6%) kanë përdorur shërbime shëndetësore përmes portalit gjatë 12 muajve të fundit, ndërsa një pjesë e konsiderueshme raportojnë mungesë informacioni ose aftësish për ta përdorur atë. Kjo situatë tregon se ekziston ende një hendek midis digjitalizimit të shërbimeve dhe aftësisë së qytetarëve për t’i aksesuar ato.
Një tjetër problem lidhet me pabarazitë në aksesin digjital. Jo të gjithë qytetarët kanë lidhje të qëndrueshme me internetin ose pajisje të përshtatshme për të përdorur platformën. Kjo problematikë është më e theksuar te të moshuarit, banorët e zonave rurale dhe individët me nivel më të ulët arsimor, të cilët shpesh hasin vështirësi në përdorimin e teknologjisë. Për këto kategori, digjitalizimi mund të shndërrohet në një barrierë shtesë në vend që të lehtësojë aksesin në shërbimet shëndetësore.
Po ashtu, në raport nënvizohet se mungesa e njohurive digjitale mbetet një nga pengesat kryesore. Shumë qytetarë kanë nevojë për ndihmën e familjarëve ose të personave të tjerë për të kryer aplikime apo për të aksesuar dokumentacionin shëndetësor në platformë, duke kufizuar pavarësinë e tyre në përdorimin e shërbimeve elektronike.
Përveç sfidave të lidhura me përdoruesit, një problem i rëndësishëm mbetet funksionimi teknik i sistemit. Profesionistët e shëndetësisë raportojnë se përfitimet e digjitalizimit realizohen vetëm kur platforma funksionon pa ndërprerje. Raste të shpeshta të ngadalësimit të sistemit, mosfunksionimit të përkohshëm ose ndërprerjeve teknike krijojnë vështirësi si për stafin mjekësor, ashtu edhe për pacientët.
Kur sistemi bie ose has probleme teknike, proceset që varen nga platforma, si lëshimi i recetave elektronike, referimeve apo aksesimi i kartelave shëndetësore mund të vonohen. Kjo jo vetëm që rrit ngarkesën e personelit shëndetësor, por mund të ndikojë edhe në cilësinë dhe vazhdimësinë e kujdesit ndaj pacientëve. Në disa raste, qytetarët detyrohen të paraqiten fizikisht në institucionet shëndetësore për të zgjidhur probleme që teorikisht duhet të kryhen online, duke zbehur përfitimet e digjitalizimit.
Këto gjetje tregojnë se qëndrueshmëria teknike e platformës është po aq e rëndësishme sa vetë ekzistenca e saj. Një sistem që nuk garanton funksionim të vazhdueshëm dhe të besueshëm mund të ulë besimin e qytetarëve dhe të stafit mjekësor ndaj shërbimeve digjitale.
Pavarësisht vështirësive të raportuara, shumica e pjesëmarrësve të intervistuar e konsiderojnë digjitalizimin një zhvillim pozitiv dhe të nevojshëm për sistemin shëndetësor. Qytetarët vlerësojnë mundësinë për të marrë dokumente dhe informacione pa qenë nevoja të paraqiten fizikisht në institucionet shëndetësore, ndërsa stafi mjekësor vlerëson rritjen e standardizimit dhe gjurmueshmërisë së proceseve.
Megjithatë, rezultatet sugjerojnë nevojën për investime të mëtejshme në përmirësimin e funksionalitetit të platformës, forcimin e infrastrukturës teknologjike dhe zgjerimin e fushatave për edukimin digjital për qytetarët. Po ashtu, do të ishte e nevojshme krijimi i mekanizmave alternativë të aksesit për rastet kur sistemi nuk funksionon ose kur përdoruesit nuk kanë mundësi të përdorin internetin./acqj.al
