Nga REUTERS
Teksa protestuesit hidhnin bomba me benzinë ndaj godinës së qeverisë së Shqipërisë në qendër të Tiranës javën e kaluar, dhe policia përgjigjej me gaz lotsjellës dhe topa uji, një brohoritje u dëgjua: “Rama ik! Kjo qeveri e korruptuar duhet të japë dorëheqjen!”
Tensionet janë rritur që kur zyra e prokurorisë së posaçme, e njohur si SPAK, ngriti akuzë në dhjetor ndaj zëvendëses së kryeministrit Edi Rama, Belinda Balluku, për dyshimin e ndërhyrjes në dhënien e dy kontratave ndërtimi në vitin 2021 me vlerë mbi 200 milionë euro.
Balluku, një yll në ngritje, që Rama duket se e sheh si një pasuese të mundshme, mohon çdo shkelje, dhe ai e ka mbështetur atë gjatë gjithë kohës.
Akuzat për korrupsion kërcënojnë aspiratat e Shqipërisë për BE-në
Por pasojat, të përforcuara nga një sërë skandalesh korrupsioni gjatë vitit të kaluar, kanë përshkallëzuar krizën.
Protestat e vazhdueshme, dhe fakti që kriza përfshin një nga aleatët e tij më të afërt, paraqesin një sfidë të madhe për Ramën, i cili drejton vendin ballkanik që nga viti 2013, fitoi lehtësisht rizgjedhjen vitin e kaluar për herë të katërt, dhe ka marrëdhënie të mira me liderë nga Brukseli deri në Uashington.
Kjo mund të komplikojë gjithashtu planin e tij për t’u bërë pjesë e BE-së deri në vitin 2030.
“Shqipëria duhet të kuptojë se për të u bërë anëtare e BE-së, respektimi i sundimit të ligjit është një kusht i domosdoshëm,” tha Andi Hoxhaj, ekspert i Ballkanit në ‘King’s College London’. “Kjo duhet të kuptohet mirë, përndryshe nuk do të duket mirë për BE-në.”
Si përgjigje ndaj pyetjeve të Reuters, një zëdhënëse e Ramës mbrojti rekordin e tij.
“Shqipëria meriton të bëhet pjesë e BE-së për shumë arsye, dhe lufta pa kompromis kundër korrupsionit është njëra prej tyre,” tha Manjola Hasa.
Shqipëria ishte e izoluar nga bota për rreth 50 vjet nën një regjim komunist që ra në fillim të viteve 1990. Si në shumë vende të Evropës Lindore, fundi i komunizmit solli një periudhë korrupsioni të shfrenuar.
Megjithatë, reforma gjyqësore në vitin 2016, formimi i SPAK në 2019 dhe rritja solide ekonomike forcuan rastin e saj për anëtarësim në BE.
Bisedimet me BE-në filluan në 2022 dhe më 17 nëntor të vitit të kaluar Shqipëria hapi raundin final të diskutimeve si një nga përparueset në projektin e zgjerimit të BE-së në Ballkan.
Tre ditë më pas, një njoftim i SPAK njoftoi ngritjen e akuzës ndaj Ballukut.
Tuneli i Llogarasë dhe Unaza e Madhe e Tiranës
Akuzat fokusohen në dy tenderë në 2021 – një për ndërtimin e Tunelit të Llogarasë dhe një tjetër për një Unazën e Madhe të Tiranës. Balluku, si ministre e Infrastrukturës, akuzohet se i ka drejtuar tenderët për të favorizuar kompani të caktuara.
Aktakuza, e parë, përfshin pjesë nga mesazhet mes Ballukut dhe kolegëve të saj, përfshirë drejtorin e Autoritetit Rrugor Shqiptar, i cili gjithashtu është akuzuar.
Në një mesazh më 10 shtator 2021, ajo duket se i kërkon drejtorit të takohet me një zyrtar të NOVA Construction 2012.
Katër ditë pas takimit, NOVA hyri në një kontratë me dy kompani të tjera për të formuar një konsorcium, i cili më pas fitoi kontratën e rrethrrotullimit.
SPAK tha se Balluku kishte “parapërcaktuar fituesin” dhe “krijuar avantazhe dhe privilegje të padrejta”.
Reuters nuk arriti të përcaktojë nëse drejtori u takua me NOVA. Kompania nuk iu përgjigj kërkesës për koment, as avokati i Ballukut.
Balluku, e cila u pezullua nga një gjykatë anti-korrupsion në nëntor, tha rreth asaj kohe se nuk do të komentonte mbi rastin ose mbi “gjysmë të vërteta dhe gënjeshtra”.
Rama akuzon prokurorët pë tejkalim kopetencash
Ndërkohë, marrëdhëniet e SPAK me Ramën kanë qenë ndonjëherë të tensionuara.
SPAK ka kërkuar heqjen e imunitetit të Ballukut, por Rama është kundër dhe akuzon SPAK për tejkalim kompetencash. Të hënën ai u tha ligjvënësve se kishte refuzuar tre herë ofertat e Ballukut për dorëheqje.
“Nuk ekziston diçka e tillë si një dorëheqje nën presion nga një pushtet që ka dalë jashtë territorit të vet,” tha ai, ndërsa Balluku e shikonte.
Po të njëjtën ditë, Rama njoftoi se planifikonte të ndryshonte ligjin për të mbrojtur ministrat nga pezullimi gjatë hetimeve penale, një lëvizje që opozita tha se ishte për të mbrojtur atë dhe aleatët e tij.
BE-ja po i ndjek ngjarjet.
“Retorika që nxit mosbesim publik ndaj gjyqësorit dhe ndaj pavarësisë, paanshmërisë dhe integritetit të sistemit gjyqësor dhe prokurorial është kundërproduktive,” tha zyra e BE-së në Tiranë në një deklaratë për Reuters.
“Lufta efektive kundër korrupsionit është e jashtëzakonshme për përparimin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE.”
