Dosja e mbetjeve të dyshuara toksike të kompanisë KURUM duket se po shkon drejt zbehjes dhe mbylljes pa një hetim të plotë dhe pa përgjegjësi penale të qarta. Ashtu si në rastin e aferës Bankers Petroleum, edhe kjo çështje përfshin një zinxhir vendimmarrjesh që prek disa qeveri ndër vite dhe figura të rëndësishme të politikës shqiptare.
Ndryshe nga Bankers, ku debati lidhet kryesisht me humbjen e pasurisë kombëtare, rasti i KURUM konsiderohet edhe më i rëndë për shkak të ndikimit të drejtpërdrejtë në shëndetin publik dhe mjedisin. Qytetarët shqiptarë jo vetëm që nuk kanë përfituar, por sipas dyshimeve, mund të jenë ekspozuar ndaj ndotjes dhe substancave të rrezikshme.
Aktualisht, 102 kontejnerë me mbetje të dyshuara toksike ndodhen në zonën e Porto Romanos, në Durrës, ku prej muajsh qëndrojnë të depozituara pa një zgjidhje përfundimtare. Kushtet klimatike dhe koha e gjatë e qëndrimit të tyre në ambient të hapur rrisin shqetësimet për rrjedhje, ndotje dhe pasoja të pakthyeshme për zonën përreth.
Pavarësisht seriozitetit të situatës, procesi i analizimit të mostrave ka pësuar vonesa të konsiderueshme. Për gati gjashtë muaj nuk u arrit të caktohej një ekspert, ndërkohë që institucione vendase, si Agjencia Kombëtare e Burimeve Natyrore, kanë refuzuar të kryejnë analizat, edhe pse disponojnë kapacitete teknike. Më pas, u vendos të pritej një laborator i huaj për marrjen e mostrave, ndërsa rezultatet e analizave pritet të vonojnë edhe 6 deri në 12 muaj të tjerë.
Ndërkohë, çështja nuk është marrë ende nga SPAK, pasi Prokuroria e Durrësit nuk ka shpallur moskompetencë, duke krijuar një ngërç procedural dhe përplasje brenda vetë organit të akuzës. Këto vonesa kanë ngritur dyshime se rasti po degradohet qëllimisht, duke i dhënë kohë palëve të përfshira të zhdukin prova të mundshme.
Një tjetër pikë e errët mbetet fati i tonelatave të mbetjeve të tjera të prodhuara ndër vite nga aktiviteti i KURUM. Nuk ka informacion zyrtar se ku kanë përfunduar këto mbetje, nëse janë groposur, asgjësuar brenda vendit apo eksportuar. Po ashtu, mungon transparenca mbi rolin e kompanive të tjera të përfshira në proces, përfshirë kompaninë Sokolaj.
Edhe pse aktiviteti i KURUM është zhvilluar haptazi, deri më tani nuk është publikuar asnjë raport i detajuar nga Agjencia e Mjedisit që të analizojë pasojat reale të këtij aktiviteti. Sipas ekspertëve, përgjegjësia institucionale nuk lidhet vetëm me veprimet e mundshme të paligjshme, por edhe me mosveprimet, të cilat mund të përbëjnë shpërdorim detyre.
Në kushtet aktuale, rasti i KURUM shihet si një tjetër dosje e ndjeshme që rrezikon të mbyllet pa zbardhjen e plotë të së vërtetës, ndërsa vonesat institucionale po thellojnë mosbesimin publik dhe rrezikun për mjedisin dhe shëndetin e qytetarëve.
