Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka nderuar miliarderin Elon Musk me një nga dekoratat më të larta të shtetit ukrainas, “Urdhrin e Lirisë”, pavarësisht marrëdhënies së tensionuar që ka shoqëruar ndër vite raportet mes themeluesit të SpaceX dhe Kievit.
Dekorata iu akordua Musk për kontributin e tij në mbështetjen e Ukrainës dhe forcimin e marrëdhënieve ukrainaso-amerikane. Në dekretin presidencial, ai vlerësohet për “merita të jashtëzakonshme personale në mbrojtjen e jetës dhe lirisë së njerëzve”.
Në qendër të vlerësimit është sistemi satelitor Starlink, i zhvilluar nga SpaceX, i cili është përdorur gjerësisht në Ukrainë që prej nisjes së pushtimit rus në shkurt 2022. Sistemi ka ofruar komunikim për civilët, institucionet shtetërore dhe ushtrinë, duke u bërë veçanërisht i rëndësishëm në zonat ku infrastruktura tradicionale është shkatërruar ose është prekur nga lufta elektronike.
Por mbështetja teknologjike e Musk nuk ka nënkuptuar një marrëdhënie pa konflikte me qeverinë ukrainase.
Musk ka kundërshtuar përdorimin e Starlink në disa operacione ushtarake ukrainase, veçanërisht kur bëhej fjalë për sulme ndaj objektivave ruse në distancë. Rasti më i debatueshëm lidhet me Krimenë, ku ai refuzoi të aktivizonte shërbimin pranë Sevastopolit për një operacion të planifikuar kundër flotës ruse.
Miliarderi ka kritikuar gjithashtu publikisht Zelenskyn dhe ka bërë thirrje për një zgjidhje të konfliktit përmes negociatave.
Megjithatë, rëndësia strategjike e Starlink për Ukrainën ka vazhduar të rritet. Në vitin 2026, Kievi dhe SpaceX bashkëpunuan edhe për të kufizuar përdorimin e paligjshëm të terminaleve Starlink nga forcat ruse, të cilat i kishin përdorur në disa dronë sulmues.
Ndërkohë, Ukraina synon ta përdorë teknologjinë edhe për operacione me dronë në thellësi të territorit rus. Një përdorim i tillë do të mundësonte komunikim dhe kontroll në distanca shumë më të mëdha, por deri tani Musk nuk ka dhënë miratimin për këtë zgjerim të përdorimit.
Dekorata e Zelenskyt për Musk vjen kështu në një moment kur marrëdhënia mes tyre mbetet komplekse: nga njëra anë, një prej teknologjive të kompanisë së tij është bërë pjesë e rëndësishme e kapaciteteve të Ukrainës në luftë; nga ana tjetër, Musk ka qenë një prej kritikëve më të zëshëm të disa prej strategjive të Kievit.
