“Fare la scarpetta”, zakoni italian që nga tryeza familjare mbërriti edhe në restorantet luksoze
Në Itali, një copë bukë mund të ketë një mision shumë më të rëndësishëm sesa thjesht të shoqërojë ushqimin: të mbledhë pikën e fundit të salcës nga pjata. Ky zakon, i njohur si fare la scarpetta, është kthyer në një simbol të kënaqësisë së të shijuarit të ushqimit, edhe pse dikur nuk shihej me sy të mirë në disa ambiente shoqërore.
Bëhet fjalë për përdorimin e një cope buke për të mbledhur salcën e mbetur, vajin e ullirit apo lëngun e sallatës, duke mos lënë asgjë pas. Një veprim i zakonshëm në shumë familje italiane, por që sot po fiton gjithnjë e më shumë vend edhe në restorantet elegante.
Shprehja fare la scarpetta përkthehet fjalë për fjalë si “të bësh këpucën e vogël”, por origjina e saj nuk është përcaktuar me siguri. Një prej teorive e lidh emrin me ngjashmërinë mes copës së bukës dhe një këpucëje të vogël, ndërsa një tjetër e shpjegon me urinë e madhe që e shtyn njeriun të pastrojë pjatën deri në fund.
Megjithatë, historiani italian i ushqimit Luca Cesari vëren se këto shpjegime nuk mbështeten në prova të forta. Sipas kërkimeve të tij, një nga gjurmët më të hershme të shkruara të shprehjes gjendet në një revistë romake të vitit 1871.
Një zakon që ndryshon nga veriu në jug
Edhe pse sot shihet kryesisht si shenjë kënaqësie dhe vlerësimi për ushqimin, la scarpetta nuk është pritur gjithmonë njësoj në të gjitha rajonet e Italisë.
Kuzhinierja Gaia Enria tregon se në Torino ky veprim nuk ishte i mirëpritur në tryezën familjare. Prindërit e qortonin kur e bënte, pasi konsiderohej sjellje jo fort e përshtatshme.
Në Pulia, në jug të vendit, tradita është ndryshe. Aty, të mos lësh asgjë në pjatë shihet si shenjë respekti për ushqimin dhe si një mënyrë për të shmangur shpërdorimin.
Me kalimin e kohës, ky zakon ka kapërcyer kufijtë e tryezave familjare dhe po pranohet edhe në restorantet më elegante. Në fund të fundit, për italianët, nëse një salcë është vërtet e mirë, nuk ka arsye të mbetet asnjë pikë në pjatë.
