Nga Erisa Mucaj
Shpellës antike të Spilesë, e njohur si “Shpella e Odiseut” në Himarë, i del pronari dhe mbulohet nga ndërtimi barbar. Në sy të të gjitha institucioneve vendore dhe kombëtare, “ Monumenti i kategorisë së parë” i Shpellës së Spilesë, e shënuar si objekt i rëndësisë së vecantë historike, po mbulohet nga materiale ndërtimore dhe inerte, prej dy apo tri personave të familjeve Dhimojani, banuese dikur në kala.
Prej tyre, pretendohet se është pronë e trashëguar….!
Ka pak kohë që ata jo vetëm që e kanë prishur dhe denatyruar mjedisin hyrës të shpellës që daton qysh nga periudha homerike, por tashmë janë në fillesë të punimeve, duke depërtuar edhe në thellësi të shpellës.
Pasi kanë bllokuar me një ndërtim barbar njerën prej dy hyrjeve dhe daljeve të shpellës, tashmë kanë plan biznesi për shftytëzimin e dy hyrjeve dhe zgafellave antike të saj, ku gjenden artefakte të rralla arkeologjike dhe trashëgohen dëshmi unike historike.
Pranë Bashkisë së Himarës ka ankesa nga qytetarë të ndryshëm për këtë barbari dhe skandal që lidhet me monumentin më të lashtë të krejt viseve të Bregdetit jugor të Shqipërisë.
Një ditë më parë, qytetarë të ndryshëm kanë penguar shkarkimin e kamioneve me rërë dhe inerte, pikërisht aty ku gjendet e mbuluar nga shkurre tabela vlerësuese si Monument Kulture, e vendosur nga Ministria e Kulturës e dikurshme dhe Instituti i Arkeologjisë dhe ai i Historisë.
“Shpella e Odiseut” në Spile rezulton e përmendur dhe e fotografuar në të gjitha etapat e studimeve antike dhe sidomos atyre të periudhës homerike shqiptare.
Kjo shpellë, në katakombrt e brendshne të saj, mban vlera me rëndësi unike të epokave dhe shekujve të shkuar si dhe artefakte historike dhe epokash për zhvillimet dhe gjendjet e ndryshme të jetës njerëzore në hershmëri.
Aktualisht situata përbën një skandal me përmasa tronditëse. Të interesuarit për pronësim të objektit dhe monumentit historik kanë bërë të gjitha përpjekjet për mbulimin dhe zhdukjen e shtresave dhe objekteve antike, në thellësi të shpellës, ku prej disa kohësh është depërtuar një tubacion i ujërave të zeza të lagjes së sipërme të Stefanelit, si dhe janë hedhur mbetje të shumta urbane dhe inerte për të bërë të pavizitueshme shpellën dhe interieret e saj. Në hyrjen e djsthtë të shpellës jo vetëm që është ndërtuar pa asnjë kriter, por përdoret si parking, duke e bërë të pafrekuentueshëm prej vitesh monumentin në fjalë, edhe pse ai ka mbetur dëshmi në të gjitha guidat si monument i rëndësisë unike dhe historike.
Ndaj këtij skandali dhe sidomos barbarisë vijuese mbi monumentin e rrallë të historisë dhe kulturës në këtë qytet, asnjë prej institucioneve kombëtare nuk po reagon.
Shumë vite më parë, rezervoi vizitën enkas në “ Shpellën e Odiseut”, aktori me famë botërore, “ Uliksi shqiptar” Bekim Femiu, i cili sipas botimeve në mediat e kohës, e konsideroi këtë mundësim vizite si një ngjarje të rrallë për jetën dhe marrëdhënien e tij me Shqipërinë dhe historinë homerike të cilën e përjetësoi në kinematografinë botërore tek filmi hollivudian “ Odiseu”.
Protesta dhe ankesat denoncuese të qytetarëve himariotë për zhdukjen dhe pushtimin e këtij monumenti historik mijëravjeçar, po bien në vesh të shurdhër.
Ministria e Kulturës, Muzeu Historik Kombëtar, Akademia e Shkencave, Instituti i Historisë dhe ai i Arkeologjisë do të duhej të ngrinin stuhi reagimesh, për këtë skandal dhe vepër barbare, të pangjarë me asnjë monument tjetër historik dhe antik në territorin e Shqipërisë.
