Pavarësisht përmirësimit të disa treguesve të pabarazisë dhe rrezikut të varfërisë, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë në Shqipëri vijon të përballet me vështirësi ekonomike dhe kushte të pafavorshme jetese.
Raporti vjetor i CESPIC, “Albania in the Eyes of the World, 2026”, evidenton një kontrast mes rënies së normës së rrezikut të varfërisë dhe nivelit ende të lartë të privimit material e social.
Sipas raportit, në vitin 2024, 40.5% e popullsisë ishte në rrezik varfërie ose përjashtimi social (AROPE), ndërsa 32.8% përjetonte privim të rëndë material dhe social.
“Në vitin 2024, privimi i rëndë material dhe social prekte ende 32.8 për qind të popullsisë, ndërsa treguesi AROPE arrinte në 40.5 për qind. Të dy treguesit ishin dukshëm më të lartë se norma e rrezikut të varfërisë”, thuhet në raport.
Treguesi AROPE përfshin personat që janë në rrezik varfërie, përjetojnë privim të rëndë material dhe social ose jetojnë në familje me intensitet shumë të ulët pune. Për këtë arsye, ai ofron një pamje më të gjerë të vështirësive ekonomike dhe sociale sesa norma e rrezikut të varfërisë e marrë veçmas.
Bie rreziku i varfërisë, por problemet mbeten
Raporti evidenton një përmirësim të normës së rrezikut të varfërisë gjatë periudhës së matjes përmes anketës EU-SILC. Treguesi ra nga 23.7% në vitin 2017 në 19.2% në vitin 2024.
“Gjatë periudhës së matjes EU-SILC, norma e rrezikut të varfërisë ra nga 23.7 për qind në vitin 2017 në 19.2 për qind në vitin 2024”, thekson raporti.
Edhe treguesit e pabarazisë së të ardhurave kanë shënuar rënie. Koeficienti Gini, që mat shpërndarjen e të ardhurave, ra nga 36.8 në 29.8, ndërsa raporti S80/S20, i cili krahason të ardhurat e 20% më të pasur me ato të 20% më të varfër të popullsisë, zbriti nga 7.5 në 4.8.
“Pabarazia e të ardhurave gjithashtu u ul, me koeficientin Gini që ra nga 36.8 në 29.8, ndërsa raporti S80/S20 zbriti nga 7.5 në 4.8”, thuhet në dokument.
Megjithatë, përmirësimi i këtyre treguesve nuk do të thotë se vështirësitë ekonomike janë zhdukur. Raporti nënvizon se të ardhurat, të marra më vete, nuk mjaftojnë për të pasqyruar plotësisht kushtet në të cilat jetojnë familjet.
“Të ardhurat e familjeve, të marra më vete, japin vetëm një pamje të pjesshme të kushteve të jetesës”, vëren raporti.
Varfëria e fëmijëve dhe punësimi i pasigurt mbeten shqetësim
Një tjetër problem i evidentuar është varfëria mes fëmijëve dhe familjeve që kanë lidhje të dobët me tregun e punës.
“Varfëria e fëmijëve dhe varfëria mes familjeve me lidhje të dobët me tregun e punës mbeten shqetësuese”, thekson raporti.
Dokumenti nënvizon gjithashtu se të qenit i punësuar nuk garanton domosdoshmërisht siguri ekonomike, veçanërisht kur puna është e paqëndrueshme ose paguhet pak.
“Punësimi nuk i mbron gjithmonë familjet nga varfëria, kur vendet e punës janë të paqëndrueshme ose me paga të ulëta”, thuhet në raport.
Sipas analizës, papunësia lidhet ngushtë me rrezikun e varfërisë, ndërsa tërmeti dhe pandemia e COVID-19 ushtruan presion mbi të ardhurat e familjeve. Edhe migracioni dhe remitancat ndikojnë në burimet financiare të familjeve, duke e bërë situatën ekonomike të ndryshme nga një grup shoqëror te tjetri.
