Një studim i ri ndërkombëtar i publikuar në Revistën Nature, që përdor metodën më të saktë të gjenetikës moderne, segmentet IBD – Identike nga Prejardhja, ka nxjerrë rezultatin më të fortë shkencor deri sot për origjinën e shqiptarëve: jemi populli më homogjen gjenetikisht në Europë, me vazhdimësi të pandërprerë 3000-vjeçare në trojet tona.
SI U BË STUDIMI
Shkencëtarët analizuan mijëra mostra ADN-je nga Shqipëria, Kosova dhe diaspora, duke përdorur databazat e 23andMe dhe AncestryDNA. Metoda IBD kërkon në gjenom “segmente të gjata identike” që trashëgohen vetëm nga një paraardhës i përbashkët. Sa më i gjatë segmenti, aq më e afërt lidhja familjare.
3 ZBULIMET KRYESORE QË TRONDITËN SHKENCËN:
1. REKORD EUROPIAN PËR LIDHJE GJAKU
“By far the highest rates of IBD within any populations is found between Albanian speakers” – thotë studimi. Për periudhën 500-1500 vjet më parë, çdo dy shqiptarë ndajnë mesatarisht 600 paraardhës të përbashkët. Asnjë popull tjetër në Europë nuk e ka këtë nivel. Për krahasim, kushërinjtë e tretë ndajnë ∼53 cM, ndërsa shqiptarët ndajnë qindra cM mes tyre.
2. 3000 VJET VAZHDIMËSI – QË NGA EPOKA E BRONZIT
Studimi i gushtit 2025 krahasoi ADN-në antike me shqiptarët e sotëm. Rezultati: “remarkable continuity of West Balkan Late Bronze and Iron Age ancestry in Albania”. Me fjalë të thjeshta: jemi pasardhës direkt i banorëve të këtyre trojeve që nga viti 1000 p.e.s. Shqiptarët e Mesjetës së Hershme 800-900 e.s. janë gjenetikisht identikë me ne sot.
3. NDIKIMI SLLAV: VETËM 10-20% DHE I VONË
Metoda IBD mat saktë përzierjet. Te shqiptarët, ndikimi nga migrimet mesjetare sllave është vetëm 10-20%, shumë më i ulët se te serbët, bullgarët apo grekët. 80-90% e gjenomit është vendase, ballkanike perëndimore.
PSE KY STUDIM ËSHTË HISTORIK:
1. I jep fund debatit për origjinën. IBD është “prova matematikore” e prejardhjes. Nuk është teori gjuhësore apo arkeologjike. Është ADN e gjallë.
2. Rrëzon 3 mite të mëdha:
– Miti i “ardhjes nga Kaukazi” – IBD tregon rrënjë lokale 3000-vjeçare.
– Miti i “përzierjes masive” – Homogjeniteti ekstrem provon izolim dhe endogami për 1500 vjet.
– Miti i “kombit të ri” – Jemi ndër popullsitë më të vjetra gjenetikisht në kontinent.
3. Vlerë për identitetin kombëtar. Ky nuk është nacionalizëm. Është shkencë. Tregon se shqiptarët ruajtën bërthamën gjenetike edhe gjatë pushtimeve romake, bizantine dhe osmane.
ÇFARË THONË EKSPERTËT:
“Kjo është harta gjenetike e kombit. Tregon një popullsi të vogël, të izoluar në male, që u rrit shpejt në 1000 vitet e fundit pa u përzier shumë. Kjo shpjegon pse dy shqiptarë të rastësishëm janë gjenetikisht si kushërinj të katërt-pestë”, thotë një nga autorët.
KONTEKSTI RAJONAL:
Ndërsa fqinjët kanë IBD më të shpërndarë dhe përzierje të lartë, shqiptarët dalin si “ishull gjenetik” në Ballkan. Edhe arbëreshët e Italisë kanë IBD që i lidh direkt me Shqipërinë e 500 viteve më parë.
https://www.nature.com/articles/s41562-026-02462-z
