Me çmimet mesatare të apartamenteve në kryeqytet që e kanë kaluar 2 mijë euro për metër katror dhe pagat që janë rritur me ritme shumë më të ngadalta, Tirana ka arritur Milanon për çmimet e shtëpive të matura sipas fuqisë blerëse, ndërsa është bërë ndër kryeqytetet më të shtrenjta të Europës.
Sipas të dhënave më të fundit nga Numbeo, një njësi globale e të dhënave, që mat indeksin e përballueshmërisë së blerjes së pasurive të paluajtshme, raporti çmim ndaj të ardhura në vitin 2026 ka arritur në 17.6 vjet. Ky tregues llogaritet si raport mes çmimit mesatar të apartamentit dhe të ardhurave të disponueshme të një familjeje, i shprehur në vite të ardhurash.
Raporti çmim/të ardhura mat sa vite të ardhura familjare duhen për të blerë një apartament mesatar. Sa më i ulët raporti, aq më e përballueshme është blerja e banesës. Llogaritja bazohet në të ardhurat neto familjare, madhësinë mesatare të apartamentit prej 90 m² dhe çmimin mesatar për metër katror në qendër dhe jashtë qendrës së qytetit.
Shqipëria renditet si kryeqyteti i katërt më i shtrenjtë në Europë, pas Moskës në Rusi, që kryeson me 22 vite, Lisbonës në Portugali me 19.2 vite dhe Pragës në Republikën Çeke me 18.6 vite. Në Romë, kryeqytetin Italian, duhen mesatarisht 14.5 vite punë, po kaq dhe në Vjenë, në Paris 15.4 vite. Tirana ia ka kaluar dhe Beogradit, që deri tani mbante fronin si kryeqyteti më i shtrenjtë në rajon, sipas fuqisë blerëse, i cili ka zbritur pas kryeqytetit shqiptar, me 16.4 vite.
Interesant është fakti, që Tirana është bërë po aq e shtrenjtë sa dhe Milano, banorëve të së cilës u duhen 17.7 vite për të blerë një apartament. Po arsyet që po nxisin rritjen e çmimeve në Milano janë krejt të ndryshme.
Vitet e fundit, Milano është shndërruar në një nga qendrat kryesore të biznesit dhe financës në Europë, duke tërhequr kompani shumëkombëshe, fonde investimi dhe zyra rajonale të korporatave të mëdha. Pas Brexit, shumë institucione financiare dhe shërbime profesionale zhvendosën aktivitetin drejt qyteteve si Milano, duke rritur kërkesën për zyra dhe banesa.
Kjo është shoqëruar edhe me zhvillimin e zonave të reja urbane, si Porta Nuova apo CityLife, që kanë tërhequr një segment të ri blerësish me të ardhura të larta. Pavarësisht se banorët e Milanos ankohen se jetesa është bërë më e shtrenjtë për ta, rritja e çmimeve në Milano, në fund të fundit ka reflektuar një ekonomi që po zgjeron bazën e saj produktive dhe që po tërheq punonjës të kualifikuar dhe investime afatgjata.
Kërkesa për banesa në këtë rast mbështetet nga paga më të larta, prania e bizneseve të mëdha dhe një treg më i zhvilluar qirash, ku pronat shfrytëzohen në mënyrë më efikase, elemente që kanë nxitur dhe rritjen e punësimit dhe mundësive për vendasit.
Në Tiranë, panorama është ndryshe. Shtrenjtimi i çmimeve të apartamenteve nuk është shoqëruar me një rritje të ngjashme të të ardhurave apo me hyrjen e investimeve të mëdha të huaja që do të mbështesnin kërkesën. Ndryshe nga Milano, ku tregu i pasurive të paluajtshme ushqehet nga një ekonomi e zgjeruar dhe ndërkombëtarizuar, në Tiranë kërkesa mbetet më e kufizuar dhe më e brishtë.
Të huajt, të cilët kanë shtuar praninë në tregun shqiptar të pasurive të paluajtshme, në pjesën më të madhe preferojnë zonat bregdetare, ku investimi lidhet më shumë me turizmin dhe përdorimin sezonal të pronave. Në kryeqytet, interesi i tyre mbetet më i kufizuar.
Nga ana tjetër, blerësit vendas përballen me një hendek të madh mes çmimeve dhe të ardhurave. Një pjesë e madhe e familjeve e kanë gjithnjë e më të vështirë të hyjnë në tregun e blerjes së banesave, duke e zhvendosur kërkesën drejt qirave ose duke e shtyrë blerjen për një kohë të papërcaktuar.
Hyrjet e bizneseve të mëdha të huaja mungojnë. Më shumë se një e treta e investimeve të huaja direkte është për blerjeve të pasurive të paluajtshme, kryesisht në bregdet, jo ardhje të kompanive reale, që do të rrisnin kërkesën për ambiente për zyra apo për punonjës në kryeqytet.
Edhe bizneset shqiptare, në përgjithësi të vogla dhe me kapacitete të kufizuara, nuk krijojnë një kërkesë të qëndrueshme për tregun e zyrave. Sipas të dhënave të tjera të INSTAT, në vend ka vetëm rreth dy mijë sipërmarrje që kanë më shumë se 50 të punësuar, nga 132 mijë ndërmarrje që ka në vend.
Në këto kushte, rritja e shpejtë e çmimeve në Tiranë rrezikon të mos mbështetet nga kërkesa reale, por nga e ashtuquajtura dukuri e “parkimit të parave”, apo investimit të parave të fituara nga aktivitete të jashtëligjshme, apo korrupsioni. Një pjesë e apartamenteve të reja, sidomos në segmentin e lartë, mund të rrezikojnë të mbeten të pashfrytëzuara, pavarësisht se mund të jenë shitur.Ndërkohë, ndërtimi pritet të marrë përmasa edhe më të mëdha, nisur nga të ardhurat rekord që u gjeneruan nga dhënia e lejeve të reja të ndërtimit në dy muajt e parë të këtij viti. Sipas të dhënave zyrtare nga Ministria e Financave të ardhurat nga taksat lokale, që përfaqësohen nga taksa e ndikimit në infrastrukturë (TNI) për periudhën janar- shkurt 2026 arritën një rekord historik duke kapur shifrën prej 11,2 miliardë lekë, me katërfishim nga viti paraardhës.
Duke u bazuar në shumën e arkëtuar prej 11.2 miliardë lekë, dhe faktin që taksa e ndikimit në infrastrukturë është 4-8% e vlerës në shitje të ndërtimeve, në vend janë dhënë leje për ndërtime të tjera me vlerë të paktën 1.4 miliardë euro. /Monitor
