Shqipëria po përpiqet të përshpejtojë ndjeshëm rrugën e saj drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, duke synuar miratimin e qindra reformave në një kohë shumë të shkurtër.
Sipas medias italiane FocusEurope.it, kjo qasje e nxituar e qeverisë ngre shqetësime serioze mbi cilësinë e procesit legjislativ, transparencën dhe përfshirjen e publikut.
kritikët paralajmërojnë se ligjet e miratuara me urgjencë mund të dëmtojnë besimin e qytetarëve dhe të krijojnë vetëm një përshtypje sipërfaqësore të përmbushjes së standardeve evropiane.
Artikulli i plotë;
Ambicia e Shqipërisë për t’u anëtarësuar shpejt në Bashkimin Evropian mund të ketë efekte anësore të rëndësishme në qeverisje dhe besimin publik.
Qeveria e Kryeministrit Edi Rama dhe Partia Socialiste po shtyjnë për një përshpejtim të procesit legjislativ, me qëllim miratimin e rreth 700 reformave në kohë rekord në mënyrë që të përmbushen kushtet e negociatave të pranimit.
Shumë vëzhgues dhe përfaqësues të shoqërisë civile e përshkruajnë këtë nxitim si “të egër”.
Procedura e thjeshtuar e propozuar nga qeveria parashikon një lloj rruge të shpejtë automatike që mund të anashkalojë mjetet kryesore të transparencës dhe pjesëmarrjes publike.
“Justifikimi është se vendet e tjera kanë miratuar procedura të ngjashme gjatë fazave të negociatave, por në secilin rast ka pasur një justifikim”, tha për Focus Europe Klajdi Kaziu, studiues në Institutin për Demokraci dhe Ndërmjetësim (IDM). “Këtu, nuk është paraqitur asnjë justifikim dhe qytetarët nuk kanë mundësi të lexojnë projektligjet para se të miratohen.”
Kaziu përmendi si shembull rishikimin e ligjit për shpifjen në gazetari të miratuar më parë këtë vit, i cili dekriminalizoi shpifjen vetëm për gazetarët e regjistruar, sipas një përkufizimi të paqartë që përjashton fyerjet. “Këto reforma sipërfaqësore rrezikojnë të dobësojnë kuadrin rregullator dhe nuk sigurojnë përputhje të vërtetë me standardet evropiane“, theksoi ai.
Sipas IDM-së, një organizatë kërkimore shqiptare me themele të hershme, aktive në qeverisje, sundim të ligjit dhe integrim evropian, problemi është strukturor: qytetarët shqiptarë kanë më shumë besim te institucionet ndërkombëtare – përfshirë Bashkimin Evropian – sesa te institucionet kombëtare, sepse ata mendojnë se nuk mund t’i kontrollojnë qeveritë e tyre vetë. “Është një problem afatgjatë: nëse reformat imponohen nga lart pa një themel të fortë lokal, nuk ndërtohet një strukturë qytetare e aftë për të monitoruar dhe konsoliduar këto transformime”, tha Kaziu.
Çështja është veçanërisht e rëndësishme për sundimin e ligjit, një fushë në të cilën Shqipëria ka prezantuar reforma të rëndësishme vitet e fundit, veçanërisht në gjyqësor dhe në luftën kundër korrupsionit. Megjithatë, shpjegon Kaziu, mbrojtja e këtyre institucioneve mbetet e brishtë.
“Ndërsa SPAK – Struktura Speciale Kundër Korrupsionit – po përpiqet të ndjekë penalisht krimet e nivelit të lartë, qeveria duket se po përfiton nga kjo duke u përpjekur të çmontojë pikërisht strukturat që duhet të garantojnë transparencën dhe ligjshmërinë.”
Kjo i referohet mungesës së ndjekjes pas operacionit të verifikimit të SPAK-ut, procesit shtatëvjeçar që vlerësoi profesionalizmin, integritetin dhe pasuritë e anëtarëve të gjyqësorit, i cili çoi në shkarkimin e më shumë se 260 gjyqtarëve dhe prokurorëve nga detyra. Nuk u vu në vend asnjë zgjidhje për të adresuar këtë reduktim drastik të stafit gjyqësor, dhe sot Shqipëria ka pak mbi 9.8 gjyqtarë për 100,000 banorë, rreth gjysma e mesatares evropiane.
Kjo dinamikë ngre pyetje thelbësore në lidhje me të ardhmen e integrimit evropian të Shqipërisë: lëvizja shumë shpejt rrezikon të krijojë vetëm pamjen e pajtueshmërisë me reformat, pa ndërtuar një sistem të vërtetë kombëtar të aftë për t’i mbështetur ato.
Sipas IDM-së, sfida do të jetë gjetja e një ekuilibri midis dëshirës për të mbyllur negociatat deri në vitin 2027 dhe konsolidimit të rregullave pjesëmarrëse dhe transparente, pa dëmtuar besimin e qytetarëve. “Sot, institucionet duhet të investojnë më shumë te njerëzit sesa në tregun e vetëm”, përfundoi Kaziu.
