Plakja demografike, rritja e jetëgjatësisë dhe pasiguria rreth pensioneve po shtyjnë gjithnjë e më shumë njerëz të qëndrojnë aktivë në tregun e punës përtej moshës tradicionale të pensionit.
Një zhvillim që shumë ekonomistë e përshkruajnë tashmë si një fazë të re të ciklit të jetës profesionale, periudhën e “punës pas pensionit”.
Për dekada të tëra, jeta e njerëzve në botën e zhvilluar ndiqte një model pothuajse të pandryshueshëm: studime në rini, punë gjatë moshës së mesme dhe pension rreth moshës 60 ose 65 vjeç.
Ky model social u konsiderua për një kohë të gjatë si i qëndrueshëm. Megjithatë, vitet e fundit ky realitet po ndryshon me ritme të shpejta, pasi gjithnjë e më shumë persona vazhdojnë të punojnë shumë më gjatë se sa mendohej dikur.
Çfarë tregojnë të dhënat
Sipas të dhënave të Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO), pjesëmarrja e personave mbi 65 vjeç në tregun e punës mbetet e konsiderueshme në shumë rajone të botës dhe po rritet gradualisht.
Në nivel global, rreth 16–17% e njerëzve të kësaj grupmoshe vazhdojnë të jenë pjesë e fuqisë punëtore. Për burrat përqindja arrin rreth 23%, ndërsa për gratë rreth 11%.
Nëse shihen në perspektivë historike, këto shifra tregojnë një transformim të qartë. Në mesin e viteve 1990, punonjësit mbi 55 vjeç përbënin rreth 10,9% të fuqisë punëtore globale. Deri në vitin 2020 kjo përqindje ishte rritur në 16,3%.
Kjo lidhet drejtpërdrejt me ndryshimet demografike. Njerëzit sot jetojnë më gjatë dhe qëndrojnë të shëndetshëm për një periudhë më të madhe të jetës së tyre, duke bërë që mosha 60 vjeç të mos konsiderohet më fundi i jetës produktive.
Presioni mbi sistemet e pensioneve
Një faktor tjetër i rëndësishëm është presioni në rritje mbi sistemet e pensioneve. Shumë prej këtyre sistemeve janë krijuar në një kohë kur jetëgjatësia ishte dukshëm më e ulët.
Si pasojë, në shumë vende qeveritë kanë nisur të rrisin gradualisht moshën e pensionit ose të inkurajojnë punonjësit të qëndrojnë më gjatë në tregun e punës.
Në disa raste, puna pas moshës 65 vjeç nuk është thjesht zgjedhje, por domosdoshmëri ekonomike. Kalimi nga sistemet tradicionale të pensioneve të garantuara drejt skemave individuale të kursimeve ka transferuar një pjesë të madhe të rrezikut financiar tek vetë punonjësit. Shumë prej tyre arrijnë në moshën e pensionit me kursime të pamjaftueshme dhe detyrohen të vazhdojnë të punojnë.
