Ekspertët thonë se prodhimi tani po kthehet në nivele më normale pas goditjes nga valët e të nxehtit dhe thatësirat.
Çmimet e vajit të ullirit për konsumatorët u rritën ndjeshëm vitet e fundit, duke u rritur me 78% midis 2022 dhe 2024.
Në vitin 2025, ato ranë me 23% në të gjithë BE-në, rënia e parë pas katër vitesh rritje radhazi — sipas Eurostat. Rënia ishte edhe më e madhe në disa vende, kryesisht prodhuesit kryesorë. Por ky trend rënës nuk u reflektua në Shqipëri.
Në vitin 2025 sipas Eurostat, Shqipëria kryesonte për rritjen më të madhe të çmimit të vajit të ullirit, me 7.2%, e ndjekur nga Rumania me 6.2%.
Pra pse po bien çmimet e vajit të ullirit në të gjithë Europën pas një periudhe rritjesh të forta? Dhe cilat vende kanë parë rëniet më të mëdha të çmimeve të vajit të ullirit?
Vite me rritje çmimesh
Çmimet u rritën me 4.1% në 2021, 14.5% në 2022, 34.4% në 2023 dhe 32.2% në 2024.
Duke parë ndryshimet mujore nga viti në vit, inflacioni i çmimeve të vajit të ullirit kaloi 50% në disa muaj që nga fillimi i vitit 2021 në BE.
Në mars 2024, norma arriti në 52.4%. Ajo ishte mbi 50% edhe në disa muaj në fund të vitit 2023.
“Për shkak të mungesës së prodhimit në dy sezonet e mëparshme (nga 2022 në 2024), të shkaktuar nga thatësira ekstreme që preku të gjithë rajonin e Mesdheut, por veçanërisht Spanjën, e kombinuar me stoqe të ulëta, e vetmja mënyrë për të rregulluar tregun ishte rritja e çmimeve”, tha Mariana Matos, sekretare e përgjithshme e Casa do Azeite, Shoqata Portugeze e Vajit të Ullirit, për Euronews Business.
Rënie e fortë e prodhimit
Të dhënat nga Këshilli Ndërkombëtar i Ullirit (IOC) tregojnë një rënie të fortë të prodhimit të vajit të ullirit në BE në sezonet e fundit. Prodhimi ra me 39% në sezonin 2022/23, duke zbritur në 1.39 milionë tonë nga 2.27 milionë tonë në 2021/22.
Prodhimi u rikuperua në 1.55 milionë tonë në 2023/24, por mbeti ende shumë nën mesataren.
Shifrat paraprake sugjerojnë se prodhimi do të rritet në rreth 2,110 mijë tonë në sezonin 2024/25. Më pas pritet të mbetet pak nën këtë nivel në 2025/26.
IOC theksoi se vala e të nxehtit në verën e vitit 2022 ndikoi ndjeshëm vendet kryesore prodhuese të ullirit në rajonin e Mesdheut.
“Në çdo treg, ndryshimet në ofertë krijojnë presione për ulje ose rritje të çmimeve,” tha një zëdhënës i IOC për Euroneës Business.
Spanja është prodhuesi më i madh i vajit të ullirit në BE, duke përfaqësuar më shumë se 65% të prodhimit të BE-së në sezonin e fundit.
Mes 35 vendeve europiane, Spanja regjistroi rënien më të madhe të çmimeve të vajit të ullirit për konsumatorët në 2025, me 38.9%. Greqia pasoi me një rënie prej 29.2%, ndërsa Portugalia me 24%. Këto ishin të vetmet tre vende ku çmimet ranë më shumë se mesatarja e BE-së.
Mes “katërshes së madhe” të BE-së, Franca shënoi rënien më të vogël, ndërsa çmimet ranë më fort në Itali dhe Gjermani.
Turqia nuk përfshihet në të dhënat e Eurostat. Sipas statistikave turke, çmimet për vajrat e tjerë ushqimorë, përfshirë vajin e ullirit dhe vajin e lulediellit, u rritën me 31% midis dhjetorit 2024 dhe dhjetorit 2025.
Korrje të dobëta dhe kostot e energjisë
“Gjatë dy viteve të fundit, kombinimi i korrjeve të dobëta radhazi, mungesave në furnizim dhe kostove të energjisë i shtyu çmimet për konsumatorët në nivele historikisht të larta,” tha Rafael Pico Acevedo, drejtor i Shoqatës së Eksportuesve Spanjollë të Vajit të Ullirit (ASOLIVA), për Euronews Business.
“Përmirësimi i ndjeshëm i prodhimit në sezonin 2024/25, veçanërisht në Europën Jugore, ka ndihmuar në normalizimin e furnizimit dhe në zbutjen e këtyre presioneve, duke sjellë rënie të theksuara të çmimeve.”
Acevedo theksoi se ndryshimet mes vendeve pasqyrojnë kryesisht rolin e tyre në zinxhirin e vlerës. Në vendet kryesore prodhuese, si Spanja, Greqia dhe Portugalia, rritja e disponueshmërisë së produktit përcillet më shpejt te çmimet në burim dhe më pas te çmimet për konsumatorët.
“Në këto tregje, ndikimi i një korrjeje të mirë është më i drejtpërdrejtë dhe më i dukshëm, gjë që shpjegon rëniet më të forta,” tha ai.
Mariana Matos tha se, krahas rritjes së ofertës që po kthehet në nivele mesatare, edhe kërkesa më e ulët po shtyn çmimet poshtë. Rritjet e mëparshme të çmimeve çuan në një rënie të fortë të konsumit të vajit të ullirit./ Euronews, monitor
