Një studim i ri mbi foshnjat dymuajshe tregon se truri i tyre është shumë më i zhvilluar nga sa mendohej më parë, me aftësinë për të dalluar objektet e gjalla nga ato jo të gjalla.
Këto gjetje janë nga studiues në Trinity College Dublin, studimi i të cilëve analizoi imazhet fMRI të trurit të më shumë se 130 foshnjave.
Imazheria fMRI (imazheria me rezonancë magnetike funksionale) është një teknikë që mat ndryshimet në nivelet e oksigjenit në gjak, duke u lejuar studiuesve të shohin se si truri ynë reagon ndaj stimujve të ndryshëm vizualë.
Studimi, i botuar të hënën në Nature Neuroscience , mund t’i ndihmojë përfundimisht shkencëtarët dhe mjekët të kuptojnë më mirë zhvillimin kognitiv në foshnjëri dhe gjithashtu se si zhvillohen problemet e shëndetit mendor në fund të jetës.
Si u krye studimi?
Hulumtimi përfshinte dymuajsh që iu nënshtruan skanimeve të trurit ndërsa ishin zgjuar. Foshnjat u vendosën në një qese me fasule, me kufje që anulonin zhurmën në veshë dhe panë imazhe nga një duzinë kategorish që shihen zakonisht në vitin e parë të jetës.
Këto imazhe përfshinin fotografi të maceve, zogjve, rosave të gomës, karrocave të pazarit dhe pemëve.
“Pra, kur shikoni një mace, truri juaj mund të aktivizohet në një mënyrë të caktuar që ne mund ta regjistrojmë në makinën fMRI, dhe ky është një model dallues për macen. Dhe pastaj nëse ju tregoj diçka shumë të ndryshme, si një objekt të pajetë, si një pemë, modeli juaj i reagimit mund të jetë krejtësisht i ndryshëm”, shpjegon autorja kryesore Cliona O’Doherty.
“Dhe tek të rriturit, ne e dimë se kjo është shumë e besueshme dhe konsistente, dhe ne mund të marrim përgjigje të dallueshme për gjëra të tilla si kategoritë ose objektet e gjalla dhe të pajeta tek të rriturit. Por ne ende nuk e dinim me të vërtetë nëse kjo ishte e vërtetë tek foshnjat. Pra, kjo është pikërisht ajo që po kërkonim tek foshnjat”, shtoi ajo.
Në studim, shumë nga foshnjat u kthyen në nëntë muaj dhe studiuesit mblodhën me sukses të dhëna nga 66 prej tyre.
Tek fëmijët nëntëmuajsh, truri ishte në gjendje të dallonte gjallesat nga objektet e pajetë më fort sesa tek fëmijët dymuajsh, tha O’Doherty.
Pse është i rëndësishëm ky studim?
Studimi tregon se truri i foshnjave, thanë studiuesit, po e përpunon botën në mënyra shumë më komplekse nga sa është supozuar më parë.
“Foshnjat dinë shumë më tepër nga sa mendonim ne, dhe truri i tyre po e përpunon botën përreth tyre në mënyra jashtëzakonisht komplekse. Ato nuk rrinë aty në mënyrë pasive, duke pritur derisa të mund të lëvizin rreth vetes dhe të flasin. Ka shumë zhvillime komplekse njohëse që ndodhin brenda vitit të parë të jetës. Dhe tani me këtë lloj metode, ne mund të fillojmë ta masim këtë”, tha O’Doherty.
Gustavo Sudre, profesor i Neuroimazherisë Gjenomike dhe Inteligjencës Artificiale në King’s College London, tha se gjetjet mund të kenë implikime për të kuptuar shëndetin mendor dhe çrregullimet neuro-zhvillimore më vonë në jetë.
“Për të parë se ata po i formojnë këto përfaqësime në trurin e tyre shumë më herët nga sa mendonim, dhe për shkak se ata nuk e shprehin këtë në mënyrë sjelljeje, mund të shohim se truri – ajo vonesë që u përmend më parë – tashmë ka një përfaqësim që nuk po shprehet në sjelljet e tyre”, shpjegon ai.
“Dhe kjo është shumë interesante për ne, veçanërisht kur fillojmë të flasim për çrregullimet e shëndetit mendor, sepse shumë herë diagnostikojmë një çrregullim të caktuar bazuar në sjellje, dhe çfarëdo që e shkakton atë në tru mund të jetë aty shumë, shumë më herët.”
