Gazeta e njohur gjermane “Frankfurter Allgemeine Zeitung” i ka kushtuar një shkrim arrestimit të presidentit të Partisë së Lirisë, Ilir Meta në Shqipëri.
Në shkrimi thuhet se BE e konsideron si një problem madhor korrupsionin në Shqipëri, por dyshimet janë hedhur se gjyqësori po heton vetëm kundërshtarët e kryeministrit Edi Rama.
Po ashtu proceset e ngritura ndaj Sali Berishës dhe Ilir Metës shihen si procese me ngjyrime politike.
Më poshtë shkrimi i plotë:
Presidentja e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen aktualisht po udhëton në vendet e Ballkanit Perëndimor. Ndalesa e parë ishte Tirana, ku ajo u takua me kryeministrin Edi Rama. Ndalesat e mëtejshme përfshijnë Maqedoninë e Veriut, Bosnje-Hercegovinën, Serbinë, Kosovën dhe në fund Malin e Zi. Në një konferencë për shtyp me Ramën, von der Leyen nuk ka dashur të japë një vit për anëtarësimin e Shqipërisë në BE. Duke pasur parasysh kërkesat e gjera të reformës, është “e arsyeshme të mos kemi një datë të caktuar”. Nga ana tjetër, nikoqiri Rama nuk donte të tërhiqej nga synimi për t’u anëtarësuar në BE deri në vitin 2030. Edhe pse vendi i tij ka ende “shumë male për t’u ngjitur drejt anëtarësimit”, Rama siguroi se samiti mund të arrihet “deri në fund të dekadës”.
Ndërsa von der Leyen dhe Rama flisnin në Tiranë, diplomatët e BE-së dhe shqiptarëve hapën kapitullin e parë të negociatave të anëtarësimit në një konferencë pranimi në Luksemburg. Vendi ka qenë zyrtarisht kandidat për anëtarësim në BE që nga viti 2014, Tirana kishte paraqitur kërkesën e saj për anëtarësim pesë vjet më parë. Gjatë negociatave, u tha në Luksemburg, diplomatët do të diskutonin “themelet” e anëtarësimit: se si vendi mund të bëjë përparim në respektimin e të drejtave të njeriut, në konsolidimin e shtetit të së drejtës dhe institucioneve demokratike dhe, në veçanti, në luftën kundër korrupsionit.
Një ditë para mbërritjes së von der Leyen, me urdhër të Autoritetit Shqiptar Kundër Korrupsionit (SPAK), ish-ministri, kreu i qeverisë dhe presidenti Ilir Meta u arrestua me akuzën për ryshfet, pastrim parash dhe fshehje pasurie. Ish-bashkëshortja e Metës, Monika Kryemadhi, u vendos në arrest shtëpie nga SPAK për akuza të ngjashme. Kryemadhi përfaqësoi bashkëshortin e saj si kreu i Partisë së Lirisë së majtë-liberale gjatë mandatit të Metës si president nga 2017 deri në 2022. Meta dhe Kryemadhi hedhin poshtë akuzat dhe e shohin veten si viktima të persekutimit politik nga SPAK, të cilin Rama e shfrytëzon në luftën kundër kundërshtarëve.
Hetime me ngjyrime politike
Që nga fillimi i vitit, ish-kreu i qeverisë dhe presidenti i Partisë Demokratike Konservatore (PD) Sali Berisha ndodhet në arrest shtëpie me urdhër të SPAK-ut për akuza për korrupsion. Pas arrestimit të Metës, Berisha tha në një konferencë për shtyp në shtëpinë e tij se përndjekja e Ilir Metës ishte po aq e motivuar politikisht sa edhe veprimet e SPAK-ut ndaj tij. Berisha ishte presidenti i parë i Shqipërisë i zgjedhur lirisht pas përfundimit të komunizmit. Ai ka drejtuar efektivisht PD-në në mënyrë të vazhdueshme që nga viti 1990 dhe ka qenë gjithashtu lider i opozitës në parlament deri në heqjen e imunitetit të tij si deputet në dhjetor 2023. Ilir Meta, megjithatë, e filloi karrierën e tij politike me Partinë Socialiste (PS), e cila drejtohet nga Edi Rama që nga viti 2005, organizata pasardhëse e ish-Partisë së Punëtorëve Komuniste. Meta themeloi partinë e tij, Partinë e Lirisë, në vitin 2004 pas një mosmarrëveshjeje me PS.
Në vitet që pasuan, Partia e Lirisë, forca e tretë më e fortë politike në Shqipëri, hyri në koalicion si me PD-në ashtu edhe me PS-në. Fakti që krerët e dy partive kryesore opozitare – armiku i trashëguar politik i Ramës, Berisha dhe ish-aleati i tij, Meta, i cili është kthyer në një armik kryesor – janë në paraburgim për akuzat e korrupsionit, i jep veprimeve të SPAK-ut një ngjyrim politik. Berisha dhe Meta kritikuan ashpër edhe ngritjen e qendrave italiane të pritjes dhe dëbimit për emigrantët me varka në veri të Shqipërisë, për të cilën Rama ra dakord me kryeministrin italian Giorgia Meloni në nëntor.
Në Tiranë, Von der Leyen nuk ka dashur të komentojë mosmarrëveshjen e brendshme politike në Shqipëri për institucionet italiane. Përpara samitit të BE-së për migracionin javën e kaluar, kreu i Komisionit përshkroi kampet e pritjes dhe dëbimit jashtë territorit në vendin kandidat Shqipëri si një model të mundshëm. Evropianët duhet të “zhvillojnë shtigje të mundshme në lidhje me qendrat e kthimit jashtë BE-së” dhe falë marrëveshjes midis Romës dhe Tiranës, “mund të nxirren mësime nga kjo përvojë në praktikë,” shkroi von der Leyen në një letër drejtuar krerëve të shteteve dhe qeveria .
Për çështjen kyçe politike të trajtimit të migracionit të paligjshëm në BE, Meloni, Rama dhe von der Leyen përfaqësojnë pozicione të ngjashme, pavarësisht nga përkatësia e tyre në familje të ndryshme partiake. Në raportin e tij vjetor të progresit për vendet kandidate drejt anëtarësimit në BE, Komisioni tha në nëntor se korrupsioni në Shqipëri mbeti “një shkak për shqetësim serioz, pavarësisht disa përparimeve dhe përpjekjeve të vazhdueshme për ta luftuar atë”.
Zyrtarët e BE-së në Bruksel pranojnë privatisht se korrupsioni është i përhapur në të gjitha fushat e jetës publike dhe është sfida më e madhe për afrimin e Shqipërisë me BE-në dhe integrimin e vendit në union. Në vlerësimin vjetor të Departamentit Amerikan të Shtetit për situatën në shtetin e NATO-s Shqipëri, raporti për vitin 2023 thotë se “korrupsioni ekziston në të gjitha degët dhe në të gjitha nivelet e qeverisjes”. Qeveria në Shqipëri drejtohet nga Edi Rama dhe PS-ja e tij që nga viti 2013, në shumicën e rasteve pa një partner koalicioni.
