Nga Irena Beqiraj
Ndërsa shëtit në shëtitoren bregdetare rreth 7 km të gjatë në Nicë të Francës, është lehtësisht e dallueshme se vija bregdetare është e mbushur me plazhe publike shumë të pastra, pa pagesë, ku tek-tuk syri të zë ndonjë plazh privat.
Asnjë pagesë për të vendosur një çadër, një karrige apo peshqirët. Kjo për arsyen e thjeshtë dhe gjerësisht të pranuar se plazhet janë burime natyrore publike dhe, si të tilla, duhet të mbeten të lira nga tarifat e detyrueshme të hyrjes, për të ruajtur të drejtën themelore të njeriut mbi natyrën dhe për të garantuar akses të barabartë social.
Në Shqipëri, qeveria, nëpërmjet ministrit Gonxhe, na ka prezantuar një risi: plazhe publike me pagesë, të menaxhuara nga bashkitë. Tarifat për këto plazhe publike, që ofrojnë çadër, krevat plazhi dhe ndonjë rrjedhë uji për të shpëlarë këmbët, do të variojnë nga 700 deri në 1 000 lekë.
E pra, në emër të bumit turistik cilësor, nëna ime pensioniste, së cilës qeveria, e shkundur në themel nga protestat, nuk priti Tetorin si çdo vit, por ia indeksoi pensionin që në Korrik, me një shtesë prej më pak se 700 lekësh, nuk mund të shkojë as një ditë në plazhin e Bashkisë së Vlorës. Të gjorët pensionistë! Në emër të zhvillimit, edhe këtë verë do të duhet të bëjnë plazh pranë derdhjes së kanaleve të ujërave të zeza, sepse vetëm aty sipërmarrësit privatë dhe bashkia “sipërmarrëse” do të lënë ndonjë rrip plazhi pa pagesë për publikun.
Ndërsa vëllai im, që është më i ri në moshë, ka edhe një mundësi tjetër. Megjithëse është vlonjat prej disa brezash, siç u takon atyre që nuk janë “të zotët” të marrin investime strategjike ose plazhe me qira dhe që, në zhargonin socialist, quhen “nga mali”, ai mund ta vendosë çadrën në Kaninë dhe të zbresë me vrap poshtë në det vetëm për t’u larë.
Kujt i shërben turizmi cilësor, kur 5.8 km² tokë publike në bregdet qeveria ua ka falur pa pagesë 32 investitorëve strategjikë për të ndërtuar dhe shitur vila? Kush përfiton nga bumi turistik, kur qindra mijëra metra katrorë plazh u janë vënë në dispozicion investitorëve strategjikë apo një grushti patronazhistësh për përdorim afatgjatë, ndërsa publiku, për të aksesuar pronën publike, duhet të paguajë?
Edhe pjesa më aluçinante është argumentimi ekonomik i qeverisë, i cili duhet ta ketë kthyer përmbys në varr edhe Adam Smith-in: “Plazhi publik me pagesë do t’u bëjë konkurrencë të drejtpërdrejtë plazheve private.”
Tregu i plazheve private është, në thelb, një treg i krijuar nga qeveria. Ato ekzistojnë vetëm sepse qeveria ka vendosur t’u japë privatëve në përdorim vijën bregdetare, çdo centimetër i së cilës është pronë e publikut. Në vend që të kufizojë përdorimin e pronës publike për qëllime private përfitimi sepse është një transferim vlere pa krijuar asgjë të re për publikun, qeveria vendos tarifa në pjesën e mbetur për publikun për të “rritur konkurrencën”. Kjo është kundërintuitive: kufizon aksesin publik, krijon pabarazi dhe favorizon ata që kanë mundësi të paguajnë, duke përjashtuar familjet me të ardhura më të ulëta dhe vendasit nga mjedisi i tyre natyror.
A ka ndonjë socialist që nuk e ka mësuar ekonominë në Institutin e Lartë të Arteve, që të ma shpjegojë logjikën ekonomike se pse një grusht privatësh mund të përdorin a përvetsojnë pronën publike pa pagesë, ndërsa vetë publiku duhet ta aksesojë atë me pagesë? A gjendet kund ndonjë progresist që të më shpjegojë sesi, në emër të “turizmit cilësor”, kemi varrosur njëherë e mirë axhendën progresive socialiste, e cila ka në themel mirëqenien dhe interesat e banorit lokal?
Ende kam shpresë se ekziston ndonjë i padukshëm. Sepse këta që janë vërdallë dhe recitojnë ëndrrat e integrimit në Bashkimin Europian nuk janë socialistë; këta janë specialistë.
